Glacier Express

De Glacier Express verbindt Zermatt met St. Moritz via Brig, Andermatt, Disentis en Chur. De rit telt 291 kilometer, 291 bruggen en 91 tunnels en duurt bijna acht uur — de opgaven schommelen tussen zeveneneenhalf uur en acht. De lijn klimt naar de Oberalppas op 2.033 meter en zakt daarna naar Chur, op 585 meter, haar laagste punt. Alles is meterspoor, en over 23,9 kilometer neemt een tandrad het werk van de adhesie over, zowel om de hellingen op te gaan als om de afdaling in te houden.

De naam komt van de Rhônegletsjer, die de lijn tot 1981 volgde bij de klim over de Furkapas. Sinds juni 1982 loopt een basistunnel van 15,35 kilometer onder de pas door: de trein rijdt sindsdien het hele jaar, maar ziet de gletsjer waaraan hij zijn naam dankt niet meer. De oude bergstrook verdween niet; tussen 1992 en 2010 gedeelte na gedeelte weer in dienst genomen, wordt zij nu bereden door een historische trein.

Tussen Chur en de Engadin neemt de trein de Albulalijn: de tunnel onder de pas op 1.815 meter, de spiraallussen die tussen Preda en Bergün 400 meter hoogteverschil op één kilometer opvangen, en het Landwasserviaduct, een stenen boog tegen de leegte voordat hij recht de rotswand in loopt. Dat stuk hoort bij het werelderfgoed «Rhätische Bahn in het landschap van Albula en Bernina», ingeschreven op 7 juli 2008. Drie maatschappijen reden de trein in zijn beginjaren; sinds 2017 valt hij onder Glacier Express AG, een gezamenlijke onderneming van de Rhätische Bahn en de Matterhorn-Gotthard-Bahn.

Waarom deze plek bijzonder is

De aardigheid van de rit zit in een woordmismatch: express voor een trein die bijna acht uur nodig heeft voor 291 kilometer. De traagheid is geen gebrek van de dienst, zij is de stof ervan — opgelegd door de 2.033 meter van de Oberalppas, door de val naar de 585 meter van Chur, door de 23,9 kilometer tandrad. Meterspoor laat krappe bochten toe: in plaats van de dalen te doorboren volgt de lijn ze, en brengt van de ene zijde van de Alpen naar de andere zonder het reliëf ooit uit het oog te verliezen.

Geschiedenis en oorsprong

De eerste trein vertrok op 25 juni 1930 om 7.30 uur uit Zermatt met 70 passagiers en bereikte St. Moritz elf uur later. Een halve eeuw lang reed de dienst alleen in de zomer, omdat de Furka- en Oberalppas onder de sneeuw lagen; de opening van de basistunnel in 1982 maakte hem jaarrond. De cijfers volgden: 20.000 reizigers in 1982, meer dan 53.000 in 1983, iets meer dan 80.000 in 1984, meer dan 250.000 in 2005. Tussen 1986 en 1993 ging bijna 40 miljoen frank naar 18 nieuwe panoramarijtuigen eerste klasse. Op 23 juli 2010 ontspoorde een stel door te hoge snelheid: een Japanse passagier van 64 kwam om, 42 mensen raakten gewond, en het ongeval werd toegeschreven aan menselijke fout.