Ascona

Ascona ligt aan de noordoever van het Lago Maggiore, op de delta van de Maggia, symmetrisch ten opzichte van Locarno. De kern van de plaats loopt door tot aan het water, waardoor het de laagstgelegen plaats van Zwitserland is: de opgaven liggen tussen 193 en 199 meter. De oeverfront is een rij beschilderde huizen die uitkomt op een plein met gesnoeide bomen, waarboven de campanile van Santi Pietro e Paolo uitrijst. De kerk wordt vanaf 1264 vermeld en werd in de zestiende eeuw herbouwd; het koorgewelf draagt fresco's van Pietro Francesco Mola uit 1770 en het hoogaltaar een Kroning van Maria van Giovanni Serodine, een schilder geboren in 1599 en gestorven in 1630.

Het tweede gebouw van de plaats staat terug van de oever. Santa Maria della Misericordia, gebouwd tussen 1399 en 1442 en in 1488 van haar toren voorzien, bewaart een van de uitgebreidste laatgotische frescocycli van Zwitserland. Bartolomeo Papio liet er tussen 1585 en 1620 het in 1584 op zijn naam gestichte college tegenaan bouwen; dezelfde opdrachtgever had in 1564 het huis aan het water laten oprichten dat het raadhuis werd, in 1580 aan de gemeente overgedragen. De Casa Serodine, omstreeks 1620, zet deze reeks opdrachtgebouwen voort.

Boven de daken diende de Monte Verità als proefterrein. Aan het eind van de negentiende eeuw kochten Henri Oedenkoven, geboren in 1875 en gestorven in 1935, en Ida Hofmann, geboren in 1864 en gestorven in 1926, de heuvel en vestigden er een vegetarische en naturistische gemeenschap; in 1920 vertrokken zij naar Brazilië. Drie zogeheten licht-en-luchtbouwsels, de Casa Selma, de Casa Aida en de Casa dei Russi, dateren van 1901 en 1902, de Casa Anatta van 1904. Daarna volgde het Albergo Monte Verità, tussen 1926 en 1928 gebouwd door Emil Fahrenkamp voor Eduard von der Heydt. Sinds 1989 houdt een met de Eidgenössische Technische Hochschule Zürich opgerichte stichting er een wetenschappelijk congrescentrum.

Waarom deze plek bijzonder is

Twee ongerelateerde geschiedenissen liggen hier over enkele honderden hoogtemeters op elkaar. Beneden een vissersdorp dat kuuroord werd, met een kerk die fresco's bewaart die in 1399 zijn begonnen. Boven een heuvel die aan het eind van de negentiende eeuw werd gekocht door mensen die anders wilden leven, en waarvan de hutten van 1901 en 1902 en het hotel van 1926-1928 zijn blijven staan. De plaats is bovendien de laagstgelegen van Zwitserland, tussen 193 en 199 meter.

Geschiedenis en oorsprong

De plek is sinds de prehistorie bewoond: in 1950 werden een twintigtal graven blootgelegd van een grafveld uit de periode tussen de bronstijd en de ijzertijd. In de middeleeuwen was Ascona een markt die door vier inmiddels verdwenen burchten werd beschermd. Omstreeks 1250 vestigden zich hier twee Milanese families, de Carcani en de Griglioni, op de vlucht voor de onrust in Lombardije; vanaf 1513 hadden de Eidgenossen de plaats in handen. Eind jaren tachtig werd onder de Monte Verità een wegtunnel van 1,1 kilometer aangelegd, en de oude oeverweg werd voetgangersgebied.