Beromünster

Beromünster bestaat uit twee gescheiden kernen. De Flecken is de marktstraat, smal tussen haar gevels; het Stift, iets terzijde, verzamelt de kerk van Sint-Michiel en de huizen van de kanunniken. De plaats ligt op 642 meter, in het bovenste deel van het Wynadal. Muren heeft ze nooit gehad: haar status van Flecken gaf het recht om markt te houden, niet om zich te versterken. De kerk is voortgekomen uit een vroeg-romaans gebouw waarvan de verhoudingen onder de gotische en daarna barokke campagnes leesbaar blijven; met de kapittelgebouwen vormt ze een barok ensemble.

Op 10 november 1470 kwam in een werkplaats die Helias Helye, kanunnik van het kapittel, hier had ingericht, een foliant van 600 bladzijden gereed: de Mammotrectus van Johannes Marchesinus, een woordenboek voor het lezen van de Bijbel. Het is het eerste gedateerde in Zwitserland gedrukte boek — de nuance telt, want ongedateerde werken kwamen al vóór 1468 van de Bazelse persen. Helye, sinds 1419 in het kapittel, stierf hier op 20 maart 1475. Het Stift zelf was in 1036 opnieuw gesticht door de graven van Lenzburg, en zijn school duikt vanaf 1226 in de bronnen op.

In de nacht van 11 op 12 maart 1764 verwoestte een brand 86 woon- en werkhuizen en 6 schuren, en liet ongeveer 360 mensen zonder dak achter. De kern werd in vier jaar heropgebouwd en is sindsdien nauwelijks veranderd. De naam is veel jonger: tot 1934 heette de gemeente Münster en werd zij Beromünster om zich op de radioschalen te onderscheiden van het Westfaalse Münster. De op 11 juni 1931 geopende landszender, in 1937 uitgebreid met de Blosenbergtoren, zond uit tot 31 december 2008, na 77 jaar.

Waarom deze plek bijzonder is

Weinig plaatsen van deze omvang dragen twee zulke zware data. In 1470 brengt een pers in het huis van een kanunnik het eerste gedateerde in Zwitserland gedrukte boek voort; in 1931 vestigt een middengolfzender hier de radiostem van het land, zozeer dat de gemeente in 1934 voor hem van naam verandert. Daartussen heeft de brand van 1764 de Flecken in vier jaar herbouwd, en het is dat stratenplan dat men nog steeds afloopt.

Geschiedenis en oorsprong

De kapittelkerk van Sint-Michiel wordt in 1036 opnieuw gesticht door de graven van Lenzburg; haar school wordt vanaf 1226 vermeld. Tot 1798 oefent het kapittel wereldlijke en kerkelijke rechten van zeldzame dichtheid uit, en Luzern, dat in 1415 de voogdij overneemt en in 1420 het gebied van het Michelsamt verwerft, laat de proost ter plaatse regeren. De drukpers van 1470, de brand van 1764 en de wederopbouw die volgt horen bij dezelfde lange duur.