Titlis

De Titlis draagt het hoogste punt van een keten in de Urner Alpen tot 3.238 meter, tussen Engelberg in het noorden en het Gadmertal in het zuiden. De top vormt een lange kalkstenen kam van oost naar west. Naar het zuiden en het oosten valt de berg in steile wanden weg; naar het westen verbindt een smalle, gekartelde graat hem met zijn buren; alleen de noordzijde daalt met matige hellingen, onderbroken door twee brede terrassen. Daar gaat men omhoog, en van boven reikt de blik tot de Berner Alpen, het Plateau en de streek rond het Vierwoudstredenmeer.

De berg hoort bij de niet-verplaatste kalksedimentdekking van het Aarmassief: gesteente dat aan de rand van de Tethys werd afgezet en bleef liggen toen de Alpen zich plooiden. Een gletsjer van 1,7 vierkante kilometer bedekt het topgebied — een kleine Alpengletsjer, en een die net als de andere terugtrekt. Lager, in het noordoosten, opent de Jochpass een doorgang op 2.222 meter. De topkam scheidt Obwalden van Bern; Nidwalden raakt hem niet maar bezit de hellingen onder de top.

Dit is een ontsloten top. Een kabelbaan klimt vanuit Engelberg in vier etappes — Gerschnialp, Trübsee, Stand — naar de Klein Titlis op 3.020 meter, onder een nevengipfel van 3.061 meter. De laatste sectie was volgens de Duitse encyclopedie de eerste ter wereld met draaiende cabines: eerst alleen de vloer, sinds november 2014 de hele cabine met een volledige omwenteling. Een loopbrug van ongeveer 100 meter, in december 2012 geopend op 3.041 meter, kruist een helling die 500 meter wegvalt; ze is bereikbaar door een tunnel van 140 meter. De straalverbindingstoren die tussen 1979 en 1985 werd gebouwd, is vanaf 2023 verbouwd en in mei 2026 heropend, met een uitkijkplatform bovenin en een restaurant eronder.

Waarom deze plek bijzonder is

Wat de Titlis onderscheidt is niet zijn hoogte — 3.238 meter is in de Alpen niets bijzonders — maar het gemak waarmee zijn ijs te bereiken is. Een zachte noordzijde, twee terrassen, en er kon een kabelbaan komen waarvan het bergstation op 3.020 meter ligt: van de dalbodem naar de gletsjer zonder te lopen. Die bereikbaarheid heeft de plek groot gemaakt en is nu haar tegenspraak, want de gletsjer van 1,7 vierkante kilometer die men komt bekijken krimpt jaar na jaar.

Geschiedenis en oorsprong

De naam komt van een mens: een document uit 1435 schrijft Tutilinesberc, de berg van Tutilo, waaruit Titlisberg en ten slotte Titlis ontstond; de berg heette ook Wendenstock of Nollen. De bronnen zijn het oneens over de eerste beklimming — een ongenoemde monnik van het klooster Engelberg in 1739, een touwploeg van vier in 1744, of de monniken Ignatius Hess en Josef Eugen Wasser omstreeks 1740 — en de top zou de tweede boven 3.000 meter zijn die in de Alpen werd beklommen, na de Rocciamelone. De eerste winterbeklimming komt op naam van professor Picard en Melchior Anderegg in 1866, de eerste beklimming op ski's op die van Joseph Kuster en Willi Amrhein, op 21 januari 1904. De kabelbaan bereikte de Klein Titlis in maart 1967.