Matterhorn

De Matterhorn reikt tot 4478 meter op de Italiaans-Zwitserse grens, daar waar het kanton Wallis aan Valle d'Aosta grenst. Zermatt ligt in het noordoosten aan zijn voet, Breuil-Cervinia aan de zuidkant, en de Theodulpas voert in het oosten van de ene zijde naar de andere. De hoogste berg van zijn eigen omgeving is hij niet: de Weisshorn, de Dom, de Liskamm en de Monte Rosa steken er in het noorden allemaal bovenuit. Wat hem apart zet is zijn vorm, niet zijn hoogte.

Zijn vier wanden komen ongeveer 400 meter onder de top samen in de toppiramide die klimmers «het dak» noemen. Bovenaan is de graat nauwelijks twee meter breed en draagt hij twee afzonderlijke hoogtepunten, aan de uiteinden van een rotsgraat van 100 meter: de Zwitserse top in het oosten en de Italiaanse in het westen, die laatste op 4476 meter. Die graat is tegelijk landsgrens en waterscheiding; in de inkeping tussen beide toppen werd in september 1901 een kruis geplaatst. De noordwand hoort met die van de Eiger en de Grandes Jorasses bij de drie grote noordwanden van de Alpen.

De berg heeft meegeteld in de geschiedenis van de alpiene geologie: Émile Argand bestudeerde hem aan het begin van de twintigste eeuw en ontwikkelde eraan het begrip dekbladoverschuiving. De grote hellende wanden aan de noordzijde zijn uitgehouwen in de orthogneizen van de Arolla-groep; de steilere toppiramide behoort tot een ander geheel, waarin metapelieten, amfibolieten en marmer elkaar afwisselen — en het is marmer dat de top vormt. Zijn alleenstaande silhouet maakt ook zijn eigen weer: bij noordwestenwind condenseert de langs de top versnelde lucht aan de Italiaanse kant tot een lange vaanwolk.

Waarom deze plek bijzonder is

Weinig bergen herken je aan hun omtrek alleen. De Matterhorn lukt dat omdat niets hem steunt: vier steile wanden sluiten zich tot een piramide, zonder steunbeer of schouder die de graten verzacht, en de sokkel valt naar alle kanten weg. Die vorm heeft hem tot de bekendste berg van Zwitserland gemaakt, tot in merklogo's toe. Ze verklaart ook zijn donkere kant: het is de Zwitserse top met het hoogste geregistreerde aantal doden onder klimmers.

Geschiedenis en oorsprong

Op 14 juli 1865 bereikte een touw van zeven mannen onder leiding van Edward Whymper de top via de Hörnligraat, aan Zwitserse zijde. De afdaling liep uit op een drama: vier van hen werden meegesleurd in een val, het touw brak en spaarde de drie anderen; het onderzoek naar die breuk eindigde zonder vervolging. Drie dagen later, op 17 juli 1865, bereikte een Valdostaanse ploeg onder Jean-Antoine Carrel de top via de moeilijkere Leeuwengraat, vanaf de Italiaanse zijde. De eerste beklimming door een vrouw was van Lucy Walker, op 22 juli 1871, met gids Melchior Anderegg. De Franse naam komt van «mont Servin», dat tot 1855 de Theodulpas aanduidde; het Duitse Matterhorn verbindt Matt, de weide, met Horn, de hoorn.