Cité du Lignon

De Cité du Lignon laat zich terugbrengen tot één gebaar: één doorlopend gebouw, gevouwen tot een gebroken lijn van 1.065 meter, neergezet op de rand van het plateau boven een meander van de Rhône, in de gemeente Vernier. Het is het langste woonblok van Zwitserland; je loopt eraan voorbij als aan een straat, langs de 84 portieken en de drie bushaltes die voor dit ene gebouw moesten worden aangelegd. Twee torens staan ernaast, de hoogste haalt 91 meter.

Het geheel komt voort uit een publiek besluit. In 1962 bestemt de staat Genève de 280.000 m² van het landbouwdomein Lignon voor een van de grootste woonwijken van het kanton. De bouw begint in september 1963; de eerste fase, 1.846 appartementen, is in september 1967 klaar, en een tweede brengt het totaal in 1971 op 2.780 woningen. Rond architect Georges Addor gieten de ploegen de muren in bekistingen van staalplaat en laten ze verwarming, sanitair en ventilatie kant-en-klaar aanleveren.

Wat nog altijd opvalt, is de keuze die voor de grond werd gemaakt. Door het hele programma in één doorlopend volume te vouwen, bebouwden de ontwerpers slechts 8 % van de oppervlakte van de wijk; de rest ging naar gazons, bomen en de beboste helling die afdaalt naar de Rhône en naar de beek de Grebattes. Elke woning loopt door van gevel tot gevel, open aan beide zijden. De wijk staat in het federale inventaris van beschermenswaardige nederzettingen van nationaal belang.

Waarom deze plek bijzonder is

Een gebouw van een kilometer stelt een vraag die weinig wijken zo scherp stellen: wat doe je met de grond die je niet hebt bebouwd? In het Lignon past het antwoord in één cijfer — 8 % bebouwing voor 2.780 woningen — en is het te voet te controleren, tussen gazons en bomen tot aan de helling boven de Rhône. Het doorlopende plan van de wijk is bestudeerd door architecten die van zo ver als Japan kwamen.

Geschiedenis en oorsprong

Het landbouwdomein heette eerst Gourbattes en daarna Grebattes, naar de beek die er doorheen loopt; in 1791 koopt Francis d'Ivernois het en herdoopt het tot Lignon, naar het riviertje in de Forez dat door L'Astrée van Honoré d'Urfé stroomt. De wijk hoort bij een heel ander moment: eind jaren vijftig opent de Geneefse wet op de ontwikkeling van stedelijke agglomeraties het platteland voor complexen op maat van tienduizenden bewoners, en Georges Addor werkt aan die planning mee voordat hij er meerdere bouwt. Het Lignon was ontworpen voor 10.000 mensen; in 2010 telde het er 6.800.