Hermance

Hermance ligt op de oostelijke punt van het kanton Genève, waar de zuidoever van het Meer van Genève de Franse grens raakt. Het stadje leest zich op twee niveaus: een laag deel met smalle straten die naar het water gekeerd zijn, en een hoog deel dat door de toren wordt beheerst. De haven telt 159 ligplaatsen, waarvan 20 in het oude bekken dat Port des mouches heet. Vanaf de oever gaat de blik over de Petit-Lac naar de Waadtlandse dorpen Coppet en Tannay.

De plattegrond van de middeleeuwse nieuwe stad is nog leesbaar: de ringmuur overleeft over een groot deel van zijn tracé in het metselwerk van de huizen die ertegenaan zijn gebouwd, en de oude donjon van de Dauphins, een zware ronde toren die omstreeks 1337-1338 op de muur van het castrum werd gezet, staat ten zuidwesten van de Bourg-Dessus. De kerk Saint-Georges, de toren en de resten van de ringmuur staan in de Zwitserse inventaris van cultuurgoederen van regionaal belang. De bronnen zijn het niet eens over de stichting: het midden van de 12de eeuw voor de ene, het midden van de 13de voor de andere.

Het stadje bleef eeuwenlang Savoois en huisvestte zelfs de zetel van een kasteleinschap nadat het Faucigny in 1355 aan het huis Savoye was gekomen. Het congres van Wenen maakte op 9 juni 1815 van de rivier Hermance een staatsgrens; het verdrag van Turijn van 16 maart 1816 voegde het dorp bij het kanton Genève, en in 1860 werd de grens Frans-Zwitsers. De verbindingen volgden: de weg langs de linkeroever in 1851, een geregelde stoombootdienst in 1873, een elektrische tram vanuit Genève in 1901, in 1958 vervangen door de autobus. Op 31 december 2024 woonden hier 1246 mensen.

Het grondgebied beslaat maar 1,44 km², waarmee het de op een na kleinste gemeente van Genève is; de opname van 2013-2018 telt er 56,3 % landbouwgrond en 12,5 % bos. Stroomopwaarts van het stadje is het dal van de Hermance sinds 1979 beschermd, van de brug van Crévy tot de eerste huizen; het WWF en BirdLife International rekenen het tot de gebieden van nationaal belang voor de biodiversiteit. De rivier, 13 km lang, ontspringt op 563 meter in Haute-Savoie en eindigt in het meer in een delta dat het kanton heeft hersteld.

Waarom deze plek bijzonder is

Weinig stadjes bewaren de plattegrond van een middeleeuwse nieuwe stad zo duidelijk: hier is de ringmuur niet verdwenen, hij is opgenomen door de huizen die ertegenaan leunden, en de ronde toren van 1337-1338 houdt nog altijd de zuidwesthoek. De plaats dankt haar gestalte ook aan een grens: de rivier langs het dorp scheidt sinds 1815 twee staten, en het stadje zelf wisselde in 1816 van land.

Geschiedenis en oorsprong

Het bekken van de Hermance draagt de geologie van een glaciale vlakte: tertiaire molasse met afwisselend zandsteen en mergel, oude alluviale afzettingen van zand en grind, Würm-morene van klei en silt, en jonge sedimenten die de delta en een terras uit het Holoceen vormen. De oude naamsvormen — Ermentia, daarna Eremencia in 1271 en Hermencia in 1326 — gaan kort aan de bouw van de donjon vooraf.