Creux du Van

De Creux du Van is een rotscirque in de Jura van Neuchâtel: een ononderbroken wand beschrijft een boog van ruim een kilometer doorsnede en verheft zich meer dan 160 meter boven de beboste bodem die hij omsluit. Vanaf de bovenrand gaat de blik zonder overgang van het grazige plateau naar het bos, diep beneden. Het hoogste punt, Le Soliat, bereikt 1.464 meter, bij een gemiddelde hoogte van het gebied van ongeveer 1.440 meter. De opgaven lopen niet precies gelijk: de hoogte van de wand wordt op 160 tot 200 meter gesteld, de breedte op 1.000 tot 1.400 meter.

De cirque ligt in het hart van een natuurreservaat van 15,5 km². Steenbokken, gemzen, lynxen en marmotten leven er; de steenbokken zijn niet uit zichzelf teruggekeerd, ze werden in 1965 door de mens opnieuw uitgezet. De bescherming van het gebied is oud en stapsgewijs opgebouwd: in 1870 wordt een eerste stuk grond aangekocht, in 1876 voegt de Club jurassien er ongeveer 25 hectare aan toe, en in 1972 wordt de omtrek nogmaals uitgebreid. Vandaag omvat het reservaat de cirque en de beboste hellingen die erop aansluiten.

Bestuurlijk hoort het gebied bij de gemeente La Grande Béroche, in het kanton Neuchâtel, en de toegang loopt meestal via Noiraigue, achter in de Val-de-Travers. Het plateau aan de top raakt de kantonsgrens zo dicht dat de referentiegegevens de plek zowel aan Neuchâtel als aan Vaud toewijzen. Ook de naam is veranderd: tot 1884 schreef men « Creux du Vent ». Het woord van komt uit het Frans-Provençaals, waar het rots betekent — een herkomst die naar de wand verwijst en niet naar de wind uit de oude schrijfwijze.

Waarom deze plek bijzonder is

Wat hier de aandacht vasthoudt is de meetkunde: een regelmatige kalkstenen muur van ruim 160 meter hoog, in een boog van meer dan een kilometer op zichzelf gesloten, aan het einde van een plateau dat niets van de breuk laat vermoeden. Het omringende reservaat van 15,5 km² herbergt bergfauna — in 1965 opnieuw uitgezette steenbokken, gemzen, lynxen — op een bescheiden hoogte van rond 1.440 meter, ver onder die van de Alpen.

Geschiedenis en oorsprong

De wand legt kalksteen uit het Kimmeridgien bloot, afgezet in het Laat-Jura, en de cirque is het werk van water en ijs die miljoenen jaren samen hebben geërodeerd. De recente geschiedenis is die van een in etappes opgebouwde bescherming: een eerste aankoop van grond in 1870, ongeveer 25 hectare toegevoegd door de Club jurassien in 1876, een uitbreiding van de omtrek in 1972. Het reservaat bereikt vandaag 15,5 km², en het opnieuw uitzetten van de steenbok in 1965 hoort bij dezelfde lijn.