Ermatingen

Ermatingen ligt aan de zuidoever van de Untersee, de westelijke arm van het Bodenmeer, tegenover het eiland Reichenau. Het dorp vestigde zich op de delta die zijn beek, de Dorfbach, sinds de laatste ijstijd opbouwt — de grootste delta van de Untersee. Vanaf de oever, op ongeveer 396 meter, stijgt het gemeentegebied tot 613 meter op de Seerücken, de beboste hoogte die het in het zuiden afsluit; het dorp zelf ligt rond 402 meter, met de vakwerkhuizen naar het meer gekeerd. Sinds 1 juni 1975 vormen Ermatingen en Triboltingen één gemeente, 3.748 inwoners in 2023, opgenomen in het federale inventaris van beschermenswaardige dorpsgezichten van nationaal belang.

De visserij heeft deze oever lang gevoed, en het dorp telt nog altijd ongeveer een half dozijn beroepsvissers. Zijn zichtbaarste feest draagt de naam verder: de Groppenfasnacht komt van de Groppe, een klein visje dat het sleepnet vroeger bij duizenden binnenhaalde en dat zeldzaam is geworden. Het valt op zondag Laetare, drie weken voor Pasen, wanneer het carnaval in de buurt allang voorbij is; om de drie jaar brengt de grote Groppe-optocht zo'n 20.000 bezoekers op de been. De plaatselijke overlevering voert het feest terug tot 1415, tijdens het concilie van Konstanz: tegenpaus Johannes XXIII, op 20 maart op de vlucht, zou in het dorp onderdak en een maal van Groppen hebben gevonden. Andere lezingen zien er vooral een feest bij de opening van het visseizoen in.

De bewoning van de oever is veel ouder. De oeverstations Westerfeld en Büüge, in 1861 voor het eerst aangesneden en van 1981 tot 1983 onderzocht, leverden materiaal op van de Pfyn-, de Horgen- en de touwbekercultuur, tussen 4000 en 2500 v.Chr.; boringen uit 2022 toonden aan dat de vindplaats Büüge, van nationaal belang, ongeveer 3.000 vierkante meter beslaat. De plaatsnaam duikt schriftelijk op in 724, als Erfmotingas, in de stichtingsoorkonde van de abdij Reichenau: Karel Martel schenkt de nederzetting aan het klooster, en die band met de overkant houdt in een of andere vorm stand tot 1798.

Waarom deze plek bijzonder is

Ermatingen legt twee tijdschalen over elkaar die zelden op dezelfde plek leesbaar zijn: paaldorpen opgegraven bij Westerfeld en Büüge, tussen 4000 en 2500 v.Chr., en een oeverdorp waarvan de kalender nog door een vis wordt bepaald. De Groppe geeft zijn naam aan het carnaval van zondag Laetare, drie weken na alle andere; daartussen liggen een oorkonde van 724 en een kerk die beide confessies sinds 1546 delen.

Geschiedenis en oorsprong

De bodem van het dorp is een delta: die van de Dorfbach, de grootste van de Untersee, sinds de laatste ijstijd opgebouwd boven een molasse van mica-zanden uit Beieren en Alpien conglomeraat, zelf bedekt door morenemateriaal; de gemeente bewaart bovendien de Graue Stein, het grootste zwerfblok van Thurgau, achtergelaten door de Rijngletsjer. De geschreven geschiedenis begint met de schenking van 724 aan de abdij Reichenau; het leger van het Zwabische Verbond brandt in 1499 een groot deel van het dorp plat, het marktrecht wordt in 1660 verworven, en de kerk wordt sinds 1546 door hervormden en katholieken samen gebruikt.