Andelfingen

Andelfingen ligt op de zuidoever van de Thur, op 370 meter, tussen Schaffhausen en Winterthur, in het hart van het district waarvan het de hoofdplaats is — een district dat ook Weinland heet, het wijnland. De oude kern beslaat enkele straten: een kasteel uit 1780-1782 met bijgebouwen, de voormalige kanselarij uit 1697, en herberg Löwen waarvan de oudste delen uit de 16e eeuw stammen. Het kasteelpark, aangelegd in de 19e eeuw, is voor het publiek toegankelijk; het gebouw zelf, tot 1999 een bejaardentehuis, dient nu als woningen en kantoren.

Alles draait hier om de oversteek van de rivier. Andelfingen was een van de weinige plekken waar de Thur kon worden overgestoken, een natuurlijke hindernis van formaat; de brug, al in 1324 verbreed, had van het dorp een tol- en handelsplaats van regionaal belang gemaakt. In 1799 door de oorlog verwoest, werd zij in 1814-1815 vervangen door een overdekte houten brug, het werk van Hans Konrad Stadler, die nog altijd naar Kleinandelfingen op de andere oever leidt. Diezelfde ligging leverde de plek tijdens de Tweede Wereldoorlog een versperringsstelling op, bedoeld om de natuurlijke hindernis te versterken.

De hervormde kerk vat de gelaagdheid van de plaats in haar eentje samen. Muurresten onder het huidige gebouw doen een nederzetting in de 8e eeuw vermoeden; een kerk wordt in 1260 vermeld, en haar schip werd in 1666-1667 herbouwd. In 1861-1862 richtte Johann Caspar Wolff de neogotische toren op die haar vandaag van verre aanwijst, boven de daken van het dorp.

Waarom deze plek bijzonder is

Andelfingen dankt zijn bestaan aan een beperking van het terrein: de Thur is slecht over te steken, en het dorp houdt een van de weinige overgangen. Alles wat volgde komt daaruit voort — een middeleeuwse tol die districtshoofdplaats werd, een overdekte houten brug uit 1814-1815 die nog dienstdoet, en om diezelfde geografische reden een versperringsstelling die in de Tweede Wereldoorlog werd aangelegd op precies het punt waar de rivier ophoudt een hindernis te zijn.

Geschiedenis en oorsprong

De bodem leverde neolithische stenen bijlen en aardewerk uit de bronstijd op. In 1911 leidde de ontdekking van twee rijk uitgeruste graven tot de opgraving van een grafveld met 29 bijzettingen, toegeschreven aan de 4e en 3e eeuw voor onze jaartelling. De naam duikt in 1248 op, in de vorm Andelfingon. Het kasteel behoorde aan de zonen van keizer Albrecht, die het aan de heren van Landenberg verpandden; in 1434 verkochten dezen Andelfingen aan Zürich. Officieel heette het dorp tot 1970 Grossandelfingen. Op 1 januari 2023 sloten de buurgemeenten Adlikon en Humlikon zich erbij aan.