Grandvillard

Grandvillard — in het Fribourgse patois Le Granvelâ — is een dorp en gemeente van het kanton Fribourg, in het district Gruyère. Veertien van de gebouwen staan op de nationale monumenteninventaris en het dorp staat op de federale inventaris van te beschermen dorpsgezichten (ISOS). Het gemeentelijke grondgebied, 2416 hectare, loopt van de oevers van de Sarine tot de Vanil Noir, het hoogste punt van het kanton; 47,3 % van de oppervlakte blijft landbouwgrond, 28,5 % bos, slechts 3,9 % bebouwd.

De gemeente kocht zich in 1388 voor 350 gouden florijnen vrij van de mainmorte, voordat ze op 7 januari 1439 een vrijheidsbrief kreeg van graaf François en zijn broer Jean. De huidige parochiekerk, op 23 april 1603 ingewijd door de bisschop van Lausanne, verving een ouder gebouw; het koor werd in 1786 vergroot. Sinds 1641 overspant een stenen brug met één boog de Sarine, waarvan het onderhoud aan de gemeente is voorbehouden. Sinds 2019 behoort Grandvillard tot de vereniging De Mooiste Dorpen van Zwitserland; in 2024 telde het 903 inwoners.

De huidige Sint-Jacobskerk dateert uit 1935-1937 en staat op de plaats van een gebouw uit de 16de eeuw. Het Maison de Pierre de la Tinaz, ook Maison du Banneret genoemd, in de 17de eeuw gebouwd voor een grondbezitter en kaashandelaar, bewaart achter zijn gevel met gebeeldhouwde vensters een van 1664 daterende zandsteenkachel. Het in 1641 voor de familie Zurich gebouwde huis Lucien Raboud draagt op deuren en vensters het monogram van Christus. Bij de Daudaz dateert de kapel Notre-Dame-de-Compassion uit 1701; aan de bosrand herbergt de Taouna-waterval sinds 1958 een grot gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes.

Waarom deze plek bijzonder is

Wat het dorp toont, zijn twee continuïteiten: die van een gemeente die zich in 1388 vrijkocht en in 1439 haar vrijheidsbrief kreeg, en die van een gebouwd erfgoed dat ter plaatse is gebleven — veertien gebouwen op de nationale inventaris, een kerk uit 1603, een brug uit 1641, huizen uit de 17de eeuw met hun kachels en gebeeldhouwde gevels. Het gemeentelijke grondgebied draagt dezelfde continuïteit: het loopt van de oevers van de Sarine tot de Vanil Noir, het hoogste punt van het kanton Fribourg.

Geschiedenis en oorsprong

Volgens het in 1832 door Franz Kuenlin uitgegeven geografische en historische woordenboek van het kanton Fribourg had de gemeente — toen Grand-villars genoemd — zich al in 1388 voor 350 gouden florijnen vrijgekocht van de mainmorte, waarbij graaf Rodolphe van Gruyère voor zichzelf en de zijnen afstand deed. De vrijheidsbrief van 7 januari 1439 werd in 1610 en opnieuw in 1613 door de regering bevestigd. De huidige kerk, op 23 april 1603 ingewijd door bisschop Jean-Dorothée van Lausanne, verving een oudere kapel gewijd aan Sint-Jacobus en Sint-Bartholomeus; het koor werd in 1786 vergroot.