Moudon

Moudon ligt op een rotspunt waar de Broye omheen buigt, in het district Broye-Vully. De oude stad strekt zich uit langs één straat over de versterkte kam, tussen het kasteel en de hervormde Sint-Stefanuskerk, in de 13e en 14e eeuw herbouwd op een oudere parochiekerk. De gemeente telt eind 2024 6646 inwoners op 1571 hectare en strekt zich in het noorden uit tot het plateau van Bussy-sur-Moudon en in het westen tot de bossen van de Cerjaule; het hoogste punt, de beboste heuvel Bourlayes, bereikt 850 meter. Districtshoofdstad van Moudon van 1798 tot 2007, werd ze in 2008 bij het nieuwe district Broye-Vully gevoegd.

De plaats was al in de Romeinse tijd bewoond onder de naam Minnodunum, vermeld rond 280; de huidige naam verschijnt in 1161. In 1011 kwam de plaats in het bezit van de bisschop van Lausanne, voordat graaf Amadeus I van Genève er rond 1127 een castrum bouwde, vermoedelijk de kern van de bovenstad. De hertogen van Zähringen namen het rond 1190 in, en graaf Thomas I van Savoye ontving op 1 juni 1207 de belening ervan als rijksleen.

Rond 1260 vestigde Peter II van Savoye de zetel van het Vaudse baljuwschap in Moudon: de stad werd een bestuurlijk en gerechtelijk centrum, hoofdstad van de États de Vaud. Ze kwam in 1536 onder Berns gezag en bleef dat tot het einde van het Ancien Régime. Tussen 1830 en 1850 werden de oude stadspoorten afgebroken en de straten verbreed. De oude stad, opgenomen in de federale inventaris van beschermde dorps- en stadsgezichten (ISOS), bewaart het kasteel met zijn Romaanse toren, de Layaz-toren, verscheidene herenhuizen en de Gerechtigheidsfontein; Moudon behoort sinds 2017 tot de vereniging Les plus beaux villages de Suisse.

De schilder Eugène Burnand (1850-1921) en de dichter Philippe Jaccottet (1925-2021) zijn geboren in Moudon. De Franse gastronoom Jean Anthelme Brillat-Savarin, die in 1792 in de stad zijn toevlucht zocht, zou er volgens zijn biografie het fonduerecept hebben ontdekt. De inwoners worden Mange-Plumes en Traîne-Bailli genoemd.

Waarom deze plek bijzonder is

Weinig Vaudse stadjes bieden zo'n directe lezing van middeleeuwse macht: één rotspunt draagt op zijn kam de opeenvolging van zijn heren — het castrum van de graven van Genève, de Savoyaardse vesting waarin het Vaudse baljuwschap werd gevestigd, en daarna het Bernse baljuwschap. Samengeperst in één straat tussen wallen en rots, had de bovenstad nooit ruimte om zich uit te breiden: ze stapelde zich op zichzelf, tot aan de huidige kerk, waarvan de 14e-eeuwse klokkentoren nog altijd boven de daken uittorent.

Geschiedenis en oorsprong

De naam Moudon is vermoedelijk afgeleid van het Keltische *Minnos en dūnon, 'citadel' of 'versterkte omheining'; het eerste schriftelijke spoor, als Minnodunum, dateert van rond 280. De rotspunt waarop de oude stad ligt, verdeelt het Broye-dal in twee ongelijke hellingen: steil, bebost terrein in het oosten, landbouwheuvels in het westen, tot de 850 meter van de beboste heuvel Bourlayes, het hoogste punt van de gemeente.