Ufenau

Ufenau is een eiland in het meer van Zürich, op het grondgebied van de Schwyzer gemeente Freienbach, en het grootste meereiland van Zwitserland. Het beslaat 11 hectare en behoort toe aan de territoriale abdij van Einsiedeln. Volgens het Federaal Bureau voor Topografie is het het grootste Zwitserse eiland dat door geen enkele brug met de oever is verbonden. Het oppervlak is bijna geheel grasland, met enkele boomgroepen langs de oevers en gebouwen op de hogere delen.

De plek draagt drie beschermingsstatussen van nationaal belang: ze staat op de inventaris van te beschermen dorpsgezichten, op die van landschappen en natuurmonumenten, en als cultuurgoed. Deze drievoudige bescherming verhinderde in 2012 de bouw van een nieuw restaurant, ontworpen door architect Peter Zumthor.

Onderwateropgravingen ten zuiden van het eiland brachten aardewerkscherven aan het licht die dateren uit de veertiende eeuw voor onze jaartelling. Later stond er een Gallo-Romeinse tempel, vervangen door een eerste Martinuskapel. De eerste schriftelijke vermelding van het eiland, als Hupinauia, dateert van 741. In 965 schenkt keizer Otto I het aan het klooster van Einsiedeln; kort daarna vestigt de Zwabische hertogin Reginlinde zich er en laat ze de parochiekerk van Sint-Petrus-en-Paulus bouwen, in 1141 ingewijd, waar haar heilig verklaarde zoon, Sint-Adalrich, rust.

Tegen de buitenmuur van de romaanse kerk ligt de grafsteen van ridder Ulrich von Hutten, die tijdens de Reformatie op het eiland onderdak vond en er in 1523 stierf. Onder de Helvetische Republiek eigendom geworden van het kanton Linth, werd het eiland aan een particulier verkocht en na de Akte van Bemiddeling van 1805 door het klooster van Einsiedeln teruggekocht. In 1857 vaart de eerste stoomboot naar het eiland; vijftien jaar later verrijst een haven aan de noordkant, die in 1881 naar het zuiden wordt verplaatst.

Waarom deze plek bijzonder is

Een eiland onder drievoudige nationale bescherming — dorpsgezicht, natuurlandschap, cultuurgoed — die in 2012 zelfs een restaurantproject van Peter Zumthor tegenhield: weinig plekken in Zwitserland verenigen deze biologische en historische continuïteit. De geschiedenis past in enkele gedateerde namen — Otto I in 965, Reginlinde en de kerk van 1141, ridder Ulrich von Hutten die hier in 1523 stierf — op 11 hectare die het Federaal Bureau voor Topografie het grootste brugloze eiland van Zwitserland noemt.

Geschiedenis en oorsprong

De aardewerkscherven die ten zuiden van het eiland zijn gevonden, dateren uit de veertiende eeuw voor onze jaartelling. Een Gallo-Romeinse tempel ging aan de eerste Martinuskapel vooraf. Voor het eerst vermeld in 741 als Hupinauia, werd het eiland in 965 door keizer Otto I aan het klooster van Einsiedeln geschonken; hertogin Reginlinde liet er vervolgens de kerk van Sint-Petrus-en-Paulus wijden, in 1141. Het viel onder de Helvetische Republiek toe aan het kanton Linth en keerde in 1805, na de Akte van Bemiddeling, terug naar Einsiedeln.