Bönigen

Bönigen is een gemeente in het kanton Bern, in het bestuurlijke district Interlaken-Oberhasli. Het dorp ligt aan de monding van de Lütschine in het meer van Brienz, aan de voet van de Schynige Platte en de Rotenfluh. Het grondgebied beslaat 15,12 vierkante kilometer, waarvan 58 % bebost. De gemeente telde 2786 inwoners op 31 december 2024, een dichtheid van 184 inwoners per vierkante kilometer; de bevolking groeide tussen 2010 en 2019 met 3,4 %, tegenover 6,1 % voor het kanton en 9,4 % voor Zwitserland.

Bönigen was een rijksleen van de baronnen von Eschenbach, die het eerst verpachtten en vervolgens, samen met de alpweiden Iseltenalp en Künzlenalp, in 1261 en opnieuw in 1275 aan het klooster van Interlaken gaven. Het dorp raakte betrokken bij de opstanden van het Berner Oberland: de bewoners van Oberhasli werden er in 1330 door de Weissenburgers verslagen; Bönigen kwam in 1349 vergeefs in opstand tegen het klooster van Interlaken en weigerde in 1528 de protestantse Reformatie. Na de secularisatie van het klooster in datzelfde jaar werd het dorp bij het Bernse ambt Interlaken gevoegd.

Het dorp vestigde zich eerst op de puinwaaier van de Hauetenbach, beschut tegen overstromingen, voordat het zich uitbreidde langs de weg naar Interlaken en, na de correctie van de Lütschine en de verlaging van het waterpeil van het meer van Brienz rond 1860, richting een moerassig gebied. Kerkelijk behorend tot de parochie Gsteig-Interlaken, beschikt Bönigen sinds 1957 over een eigen kerk, gedeeld met de parochianen van Iseltwald. De scheiding tussen de burgergemeente en de inwonersgemeente dateert van 1860-1861; beide vormden van 1900 tot 1999 een gemengde gemeente.

Een spoorlijn verbond station Interlaken Ost vanaf 1 juli 1874 met Bönigen. In 1900 opgenomen in de Thunerseebahn en in 1913 in de BLS-maatschappij, werd de lijn op 21 augustus 1920 geëlektrificeerd voordat ze op 31 mei 1969 werd gesloten.

Waarom deze plek bijzonder is

Bönigen dankt zijn vorm aan de ligging bij de monding van de Lütschine in het meer van Brienz, waar het goed bewaarde dorp zich ontwikkelde op een puinwaaier, beschut tegen overstromingen. Als voormalig rijksleen dat in de 13e eeuw aan het klooster van Interlaken kwam, weerstond het de religieuze en politieke aanspraken van zijn buren voordat het in 1528 de protestantse Reformatie weigerde. Zijn spoorlijn naar Interlaken Ost, in dienst van 1874 tot 1969, maakte het lange tijd tot een toegangspoort naar het meer.

Geschiedenis en oorsprong

Bönigen was een rijksleen van de baronnen von Eschenbach, eerst verpacht en vervolgens, samen met de alpweiden Iseltenalp en Künzlenalp, in 1261 aan het klooster van Interlaken gegeven, bevestigd in 1275. Het dorp is verbonden met de opstanden van het Berner Oberland: de bewoners van Oberhasli werden er in 1330 door de Weissenburgers verslagen, en Bönigen kwam in 1349 vergeefs in opstand tegen het klooster van Interlaken. In 1528 weigerde het dorp de protestantse Reformatie; de secularisatie van het klooster in datzelfde jaar voegde het bij het Bernse ambt Interlaken.