Unterseen

Unterseen ligt op het Bödeli, de alluviale vlakte ingeklemd tussen de Thunersee en de Brienzersee; de oude stad houdt de noordoever van de Aare, tegenover Interlaken, op ongeveer 567 meter. De gemeente beslaat 13,99 km², waarvan 60,1 % bos en 18,2 % landbouwgrond; bebouwing neemt slechts 15,3 % in, de rest klimt tegen de steile hellingen van de Harder en de Chienberg op. Vanuit de stad reikt het oog tot de Eiger, de Mönch en de Jungfrau. Een telling uit 2022 geeft 5745 inwoners.

De naam is een vertaling. Interlaken, « tussen de meren », luidt in het Middelhoogduits unter seen — vandaar Unterseen. Op 13 juli 1279 stond koning Rudolf I van Habsburg baron Berchtold III van Eschenbach-Oberhofen toe een vesting tussen de twee meren te bouwen, en de versterking kreeg in dezelfde akte stadsrecht. Zij was het werk van de wereldlijke adel, die het klooster van Interlaken op de andere oever wilde beteugelen en een brug over de Aare in handen wilde houden. Het conflict met het klooster hield niet op; de jonge stad stelde zich vroeg onder de bescherming van Bern, wiens baljuw haar na 1386 bestuurde.

Twee branden hebben de stad gemaakt die men ziet. In 1364 slaat de brand uit de molen van het klooster over en verwoest een groot deel van Unterseen; in 1470 brandt zij een tweede maal af, en Bern gelast de herbouw rond een stadhuis in het midden. Vandaar haar silhouet: blokbouwhuizen uit de 17de tot de 19de eeuw, met vensterrijen die nog middeleeuws aandoen, opgesteld langs een plein. Een kapel wordt in 1353 vermeld; de kerk wordt in 1674 door Abraham I Dünz in barokke stijl verbouwd, en het huidige gebouw dateert van 1852. Het slot verrijst omstreeks 1656, deels met materiaal van een eerder gebouw en van de ruïnes van Unspunnen, en wordt tussen 1746 en 1757 volledig vernieuwd.

Unterseen heeft lang weerstand geboden voordat het diende. Na de Helvetische Republiek wordt de stad een haard van verzet tegen het herstelde Bernse bewind; de Unspunnenfeesten van 1805 en 1808, bedoeld als verzoening tussen stad en platteland, mislukken, en de regering verbiedt zulke bijeenkomsten daarna. De stadsmuur en de gracht vallen aan het begin van de 19de eeuw, het poorthuis wordt in 1855 gesloopt. In het opkomende toerisme vanaf 1750 speelde Unterseen eerst de hoofdrol, tot Interlaken haar die halverwege de 19de eeuw afnam. De oude stad en de ruïnes van de burcht Weissenau zijn cultuurgoederen van nationaal belang.

Waarom deze plek bijzonder is

Unterseen draagt zijn verklaring in zijn naam: « tussen de meren », het Duits voor Interlaken. De stad werd in 1279 gesticht tegen het klooster aan de overkant, om een brug over de Aare te houden; zij brandde in 1364 en opnieuw in 1470, en het was Bern dat haar rond haar stadhuis liet herbouwen. Wat men vandaag ziet — een plein omzoomd door blokbouwhuizen, de Eiger, de Mönch en de Jungfrau erachter — is de tekening van die bevolen herbouw.

Geschiedenis en oorsprong

De oudste bewoningssporen op het Bödeli zijn verspreide neolithische werktuigen; een Romeins grafveld uit de 2de eeuw en later een vroegmiddeleeuwse begraafplaats tonen dat de vlakte nooit is verlaten. De plek heet Interlacus in 1133, wanneer het klooster van Interlaken op de andere oever van de Aare wordt gesticht; Unterseen ontstaat in 1279, ertegenover en ertegen. Tijdens de Reformatie kiest de stad de zijde van Bern: in de zogenoemde oorlog van Interlaken wordt zij in 1528 op 29 oktober bezet door de aanhangers van het oude geloof, die zich in de nacht van de 30ste terugtrekken; voor haar trouw kent Bern haar de alp Sefinen toe, die haar nog steeds toebehoort.