Bosco/Gurin

Bosco/Gurin sluit het Val Rovana af, een zijtak van het hoge Vallemaggia, zo'n 35 kilometer ten noordwesten van Locarno. Het dorp ligt op 1506 meter en het gemeentelijk grondgebied stijgt tot 2856 meter op de Pizzo Biela. Wat het eerst opvalt zijn de daken: brede stenen platen als schubben gelegd, boven wit gepleisterde of in donker hout opgetrokken huizen die zich langs de helling verdringen. De toren van de kerk van Sint-Jacobus en Sint-Christoffel, waarvan de kern teruggaat tot de dertiende eeuw en die in 1581 werd herbouwd, markeert het midden.

Het dorp is uit een migratie ontstaan. Walsers stichtten de kolonie in de dertiende eeuw en brachten een Alemannisch dialect mee. In hetzelfde bericht worden twee routes genoemd zonder ze met elkaar te verzoenen: een komst uit Boven-Wallis, of een komst uit het Italiaanse Val Formazza omstreeks 1240. Over de uitkomst bestaat geen twist: Bosco/Gurin bleef de enige gemeente van Ticino met een Duitstalige traditie, en het isolement, dat tot het begin van de twintigste eeuw aanhield, hield ouderwetse trekken in het dialect in stand.

De bevolkingscijfers vertellen de rest. Het dorp telde 420 inwoners in 1858, 220 in 1955 en 72 in 2005. De taal volgde dezelfde weg: volgens de federale volkstellingen was 82 procent van de inwoners in 1970 Duitstalig, in 2000 nog 33 procent. Het pad over de Guriner Furka steekt nog altijd de kam over naar Wallis.

In een van de dorpshuizen zit het Walserhaus, een museum van de Walsercultuur; in de kerk bewaart de zuidkapel een rococoaltaar en een Mariabeeld. Sinds de jaren zeventig komt daar een naar het oosten gericht skigebied bij, waarvan de aantrekkingskracht eerder in het hooggebergte en de afzondering ligt dan in de omvang van de liften. Je komt er via de weg door het Val Rovana, bediend door een buslijn vanaf Cevio.

Waarom deze plek bijzonder is

Bosco/Gurin is de plek waar een middeleeuwse migratie nog in de taal en in de daken te lezen valt. Gesticht door Walsers en al in 1253 schriftelijk vermeld, bleef het dorp de enige gemeente van Ticino met een Duitstalige traditie; het isolement, dat tot het begin van de twintigste eeuw aanhield, bewaarde in het dialect vormen die het Alemannisch elders verloren heeft. Op 1506 meter is het bovendien het hoogste dorp van het kanton, en in 2005 woonden er nog 72 mensen.

Geschiedenis en oorsprong

De vermelding van 1253 is geen stichtingsakte maar een wijding: zij houdt vast dat de dorpskerk werd gewijd door een priester van de orde der minderbroeders, verbonden aan de kerk San Giorgio in Locarno, en zij noemt de plaats Lo Busco de Quarino. De politieke binding veranderde later dan de taal: van 1798 tot 1803 hoorde de gemeente bij het kanton Lugano, daarna bij Ticino.