Eiger

De Eiger staat iets vóór de hoofdkam van de Berner Alpen, volledig op Bernse bodem, op de grens tussen de gemeenten Lauterbrunnen en Grindelwald. Zijn top reikt tot 3.967 meter. Samen met de Mönch (4.110 m) en de Jungfrau (4.158 m) vormt hij het drietal toppen dat het midden van het Berner Oberland beheerst; hun noordzijden rijzen zo'n 3.000 meter boven het dal op. Sinds eind 2001 ligt de berg binnen de perimeter van het natuurlijke werelderfgoed Zwitserse Alpen Jungfrau-Aletsch.

De noordwand — in feite naar het noordwesten gericht — meet ongeveer 1.650 meter en is zichtbaar vanuit Grindelwald en vanuit de hele kom die naar de Kleine Scheidegg oploopt. Het is een van de drie grote noordwanden van de Alpen, naast die van de Matterhorn en de Grandes Jorasses; de alpinistiek noemde ze lang de laatste onopgeloste problemen van het gebergte, en die van de Eiger viel als laatste. Twee touwploegen waren er omgekomen voordat de wand werd doorklommen, wat hem de bijnaam Mordwand, moordwand, opleverde. In 1936 eindigde de mislukte terugtocht van Rainer, Angerer, Hinterstoisser en Kurz met de dood van alle vier. De eerste directe beklimming vond plaats van 21 tot 24 juli 1938: de Duitsers Anderl Heckmair en Ludwig Vörg, de Oostenrijkers Heinrich Harrer en Fritz Kasparek, twee apart vertrokken ploegen die zich in de wand verenigden; de propaganda van het nationaalsocialistische regime eigende zich de prestatie meteen toe.

De top zelf was veel eerder bereikt, op 11 augustus 1858, door de gidsen van Grindelwald Christian Almer en Peter Bohren met hun Ierse gast Charles Barrington, via de westflank. De berg is bovendien doorboord: sinds de opening in 1912 loopt de Jungfraubahn in de rots van de Eiger, en al in 1903 was er een halte in de noordwand zelf uitgehouwen, bij Eigerwand. Daarmee ligt het massief nog niet stil. In 2006 opende zich aan de oostzijde, onder de Mittellegi-graat, een spleet van ongeveer 250 meter lang en 7 meter breed, en op 14 juli stortte een blok van 30 meter hoog, bijna 200.000 kubieke meter, in na de terugtrekking van de onderste Grindelwaldgletsjer.

Waarom deze plek bijzonder is

Weinig wanden hebben in de geschiedenis van de alpinistiek zo zwaar gewogen, en weinig zijn zo gemakkelijk te bekijken: de 1.650 meter van de noordwand overzie je in één blik vanaf de weiden van Grindelwald, zonder aanloop. Die nabijheid verklaart de aandacht die de plek kreeg — de pogingen van 1935 en 1936 werden vanuit het dal met de verrekijker gevolgd, en het punt waar twee klimmers voor het laatst levend werden gezien heet nog altijd het dodenbiwak. Diezelfde berg draagt sinds 1912 een spoortunnel: het contrast tussen de wand en de trein die er dwars doorheen rijdt past in één beeld.

Geschiedenis en oorsprong

De Eiger hoort bij het Helvetische systeem, die kalkdekbladen die in een late fase van de alpiene plooiing van hun kristallijne basis werden losgeschuurd en naar het noordwesten verschoven. Het massief bestaat volledig uit kalksteen van de Helvetische zone — Schrattenkalk uit het Krijt en Malmkalk uit het Boven-Jura — waarvan de geplooide banken in de wand met het blote oog leesbaar blijven. De berg duikt schriftelijk op op 24 juli 1252, in een verkoopakte tussen Ita von Wädiswyl en de proosdij van Interlaken die een perceel begrenst 'tot aan de berg die Eiger wordt genoemd': het is de op een na vroegste oorkondelijke vermelding van een Zwitserse berg, na het Bietschhorn in 1233. De naam komt waarschijnlijk niet van de oger waaraan hij doet denken; bij de voorgestelde verklaringen hoort de dialectvorm dr hej Ger, de hoge werpspies, naar het profiel van de top.