Gersau

Gersau is een gemeente in het kanton Schwyz, die op zichzelf het district Gersau vormt, aan de zuidoever van het Vierwoudstrekenmeer. Beschut tegen de wind door de Rigi-Hochfluh en de Gersauerstock in het noorden, geniet het een bijzonder mild klimaat waarin tamme kastanjes gedijen, wat de plaats de bijnaam Riviera van het Vierwoudstrekenmeer oplevert. De gemeente beslaat tegenwoordig 14,37 vierkante kilometer en telde eind 2024 2462 inwoners, een dichtheid van 171 inwoners per vierkante kilometer.

Voor het eerst vermeld in 1064, sloot Gersau zich al in 1359 aan bij het Oude Eedgenootschap van acht kantons; op 9 juli 1386 vochten mannen uit Gersau voor het eerst aan de zijde van de eedgenoten, in de Slag bij Sempach, waar zij de banier van graaf Rudolf van Hohenzollern buitmaakten. In 1390 kochten de inwoners zich vrij van hun Habsburgse leenheren; in 1433 verleende keizer Sigismund hun rijksonmiddellijkheid over een gebied van ongeveer 24 vierkante kilometer, onder de bescherming van de vier woudsteden Luzern, Schwyz, Uri en Unterwalden.

De economie van de kleine republiek steunde op zijdespinnerij: rond 1730 werkten tot zeven mannen uit Gersau als fergger voor buitenlandse handelshuizen, voordat Johann Anton Küttel in 1760 de eerste zijde-uitgever van het dorp werd. In de 18e eeuw voorzag de zijde-industrie tussen de 9000 en 10.000 mensen van werk in een uitgestrekt gebied van Gersau tot het dal van Engelberg; het bedrijf Camenzind + Co. AG was, volgens een bron uit 2021, nog altijd de enige actieve zijdespinnerij van Zwitserland.

De Franse inval van 1798 voegde Gersau bij de Helvetische Republiek en vervolgens bij het kanton Waldstätten; de kleine republiek herleefde kort in 1814 voordat de Landdag in 1817 besloot tot een gedwongen vereniging met het kanton Schwyz, van kracht vanaf 1 januari 1818, als zesde en laatste district van het kanton. De parochiekerk van Sint-Marcellus, vermeld sinds 1179, werd tussen 1806 en 1812 herbouwd door architect Jakob Nater. Sinds 2019 behoort Gersau tot de vereniging De Mooiste Dorpen van Zwitserland.

Waarom deze plek bijzonder is

Gersau blijft herinnerd als een van de kleinste soevereine republieken van Europa: van 1390, toen de inwoners zich vrijkochten van hun Habsburgse leenheren, tot 1817, toen de Landdag de vereniging met het kanton Schwyz afdwong, leefde het meer dan vier eeuwen onder eigen gezag, beschermd door de vier woudsteden. Het bijzonder milde klimaat van zijn door de Rigi beschutte ligging aan het Vierwoudstrekenmeer voedde in de 18e eeuw een zijde-industrie die in de regio tot 10.000 mensen werk gaf, terwijl de sinds 1179 vermelde kerk van Sint-Marcellus het dorp verankert in een nog langere geschiedenis.

Geschiedenis en oorsprong

Gersau wordt voor het eerst vermeld in 1064. Sinds 1359 verbonden met het Eedgenootschap, kocht het zich in 1390 vrij van zijn Habsburgse leenheren en verkreeg het in 1433 van keizer Sigismund de erkenning van zijn rijksonmiddellijkheid, waarmee het een soevereine republiek van ongeveer 24 vierkante kilometer werd onder bescherming van de vier woudsteden. De Franse inval van 1798 maakte een einde aan deze onafhankelijkheid; de republiek herleefde kort in 1814, voordat de Landdag in 1817 besloot tot vereniging met het kanton Schwyz, van kracht vanaf 1 januari 1818, als zesde en laatste district van het kanton.