Aletschgletsjer

De Aletschgletsjer is de grootste gletsjer van de Alpen. Drie grote ijsstromen — de Grosser Aletschfirn, de Jungfraufirn en het Ewigschneefeld — dalen af van de Berner toppen en komen samen op de Konkordiaplatz, waar ze nog maar één geheel vormen. Bij die samenvloeiing wordt de ijsdikte door de officiële regionale bron op 800 meter gesteld en door andere metingen op meer dan 900 meter. Daar valt het wezenlijke: de massa die bovenstrooms wordt opgebouwd bepaalt wat decennia later de gletsjertong bereikt.

Stroomafwaarts draagt het oppervlak het spoor van die samenvloeiing. Twee middenmorenen — de Kranzbergmoräne in het westen, de Trugbergmoräne in het oosten — tekenen lange donkere banden die elke zijstroom voortzetten en de inwendige structuur van de gletsjer van bovenaf zichtbaar maken. Het ijs staat niet stil: het stroomt met ongeveer 180 tot 200 meter per jaar. De tong eindigt vandaag rond 1.560 meter hoogte, waar de Massa ontspringt, de beek die het smeltwater afvoert.

De cijfers die de gletsjer beschrijven komen niet overeen, en die onenigheid is zelf informatie. De lengte wordt op 20 kilometer gesteld door de officiële regionale bron, op 22,7 kilometer door een meting uit 2010 en op 23,6 kilometer door een meting van december 2001. De oppervlakte schommelt tussen 79 en 117,6 vierkante kilometer naargelang de gekozen omtrek, de massa tussen 10 en 27 miljard ton. Het verschil komt evenzeer door de datum van de metingen als door de grens die voor het gemeten object is gekozen: een snel terugtrekkende gletsjer laat zich slecht meten.

De gletsjer vormt de kern van het gebied « Zwitserse Alpen Jungfrau-Aletsch », in 2001 opgenomen op de werelderfgoedlijst van UNESCO en in 2007 uitgebreid. De naam verbindt de gletsjer met het massief dat hem voedt: beschermd is een geheel — toppen, firnbekkens en ijstong — en niet één uitzichtpunt. De officiële bron van het gebied spreekt van de grootste gletsjerzone van de Alpen. Het geheel ligt in de Berner Alpen, op Walliser grondgebied.

Waarom deze plek bijzonder is

De schaal blijkt minder uit de lengte — omstreden, van 20 tot 23,6 kilometer naargelang de meting — dan uit de dikte: 800 tot meer dan 900 meter ijs opgehoopt op de Konkordiaplatz, daar waar drie stromen samenkomen. Het is de grootste gletsjer van de Alpen en een van de plekken waar de terugtrekking met het blote oog te lezen valt: ongeveer 3 kilometer korter dan bij het maximum van de jaren 1860, met tot 50 meter lengteverlies in sommige jaren.

Geschiedenis en oorsprong

De gletsjer werkt als een balans tussen aangroei en verlies, en die balans is al lang negatief. Bij zijn laatste maximum, rond 1860, was hij ongeveer 3 kilometer langer dan vandaag. De metingen tonen een terugtrekking van 2.600 meter sinds 1880, waarvan 800 meter in de dertig jaar na 1980, en het lengteverlies kan 50 meter per jaar bereiken. Het front, dat nu rond 1.560 meter stopt, laat een gang van gepolijst gesteente achter die het ijs tot voor kort innam.