La Neuveville

La Neuveville leunt tegen de zuidhelling van de Chasseral en daalt af naar het Bielermeer, tussen de wijnstokken en het water. De oude stad past in enkele evenwijdige, geplaveide straten, omzoomd door huizen met gekleurde luiken en onderbroken door fonteinen; de muren staan er nog, de weertorens en een klokkentoren die het perspectief afsluit. Daarboven, op een rotsrichel, beheerst de burcht Schlossberg — van 1283 tot 1288 gebouwd door de prins-bisschop van Bazel — de daken. Alles ligt op één en dezelfde helling: van het meer, op 429 meter, tot de plek Sur la Roche, op 926 meter.

De status van de plaats is lang dubbelzinnig gebleven en is dat nog. Naar omvang een dorp, droeg zij krachtens het akkoord over de oude steden de titel van stad, en zij zetelt vandaag in de Unie van Zwitserse Steden zonder een stad te zijn in de zin van de federale statistiek. Deze kleine Franstalige gemeenschap in een Duitstalig kanton herbergt de Raad van de Berner Jura, het eerste regionale parlement van Zwitserland, waarvan de 24 leden worden gekozen door de bevolking van het Franstalige deel van het kanton Bern. Buiten de muren staat de Blanche-Église, waarvan de bouw teruggaat tot de 7e eeuw; in 1984 gerestaureerd, bewaart zij fresco's uit de 14e en 15e eeuw.

De oever waarlangs men vandaag loopt bestond anderhalve eeuw geleden niet. De eerste correctie van de Jurawateren, uitgevoerd van 1868 tot 1878, verlaagde het peil van het meer: de periodieke overstromingen hielden op, de waterdruk op de oevers nam af — wat in La Neuveville instortingen veroorzaakte — en tussen de oude stad en het water verscheen een strook nieuw land van ongeveer 300 meter breed. De drooggevallen oevers gaven de resten prijs van tot dan toe verdronken paalwoningdorpen, waaronder de site van Chavannes. De plaatselijke arts Victor Gross leidde er opgravingen; de aankoop van zijn verzameling ligt aan de oorsprong van de stichting van het Zwitsers Landsmuseum in Zürich.

Waarom deze plek bijzonder is

Drie dingen houden hier samen: een middeleeuwse omwalling die met haar torens nog leesbaar is, de bisschoppelijke burcht van 1283-1288 boven het stadje, en een oever die tussen 1868 en 1878 volledig door ingenieurs is gemaakt. Daar komt een politieke functie bij: La Neuveville is de zetel van de Raad van de Berner Jura, het eerste regionale parlement van Zwitserland.

Geschiedenis en oorsprong

Van 1797 tot 1815 hoorde La Neuveville bij Frankrijk — eerst in het departement Mont-Terrible, vanaf 1800 in dat van de Boven-Rijn; het congres van Wenen wees het voormalige bisdom Bazel in 1815 toe aan het kanton Bern. De 19e eeuw veranderde vooral de oever: de correctie van de Jurawateren, van 1868 tot 1878, deed het meer terugwijken en bracht paalwoningsites aan het licht. De handel in op het strand geraapte voorwerpen werd zo levendig — sommigen gingen zelfs vervalsen — dat de Bernse overheid in 1873 het verzamelen van oudheden verbood.