Saint-Ursanne

Saint-Ursanne ligt in een bocht van de Doubs, op 440 meter, daar waar de rivier, na zich naar het noordoosten in het Juramassief te hebben ingesneden, abrupt van richting verandert. De oude stad betreedt men door drie stenen poorten — Saint-Paul in het westen, Saint-Pierre in het oosten, Saint-Jean in het zuiden — en over een brug met vier bogen uit 1728, waarvan de borstwering een zandstenen beeld draagt van Johannes Nepomucenus, patroon van de bruggen. Binnen is het bouwweefsel de laatste eeuwen nauwelijks veranderd: de meeste burgerhuizen dateren uit de 14de tot de 16de eeuw.

De kern van het stadje is monastiek. Een door benedictijnen gestichte abdij liet een romaanse collegiale kerk uit de 12de eeuw en haar kloostergang na. Het zuidportaal, in Bourgondisch-romaanse stijl, wordt rond het jaar 1200 gedateerd; de geraadpleegde encyclopedische bronnen rekenen het tot de opmerkelijkste van zijn soort in Zwitserland. Boven de daken bereikt men een in een grot ingerichte kluizenarij via een steile trap van 180 treden: volgens de legende herbergde zij Ursanne, een uit Ierland gekomen kluizenaar die in de 7de eeuw stierf en wiens naam bij de stad bleef.

Saint-Ursanne leefde lang afzijdig. Daaraan kwam in 1877 een einde, toen tussen Delémont en Porrentruy de spoorlijn tussen Frankrijk en Zwitserland werd geopend, ten koste van verscheidene tunnels en een viaduct; de snelweg A16, de Transjurane, zou die ontsluiting later voltooien. Op 1 januari 2009 hield de plaats op een eigen gemeente te zijn: zij fuseerde met Épauvillers, Épiquerez, Montenol, Montmelon, Ocourt en Seleute tot Clos du Doubs. In 2017 sloot zij zich aan bij de vereniging van de Mooiste Dorpen van Zwitserland en in 2023 kreeg zij het label Best Tourism Villages van de Wereldtoerismeorganisatie.

Waarom deze plek bijzonder is

Alles speelt zich af binnen een paar honderd meter: drie poorten, een kloostergang, een romaanse collegiale kerk, een brug uit 1728 en de beboste rotswand die de rivierbocht sluit. De kern is de laatste eeuwen nauwelijks veranderd, wat zeldzaam is voor een stadje dat bewoond bleef en lang afzijdig lag — de spoorlijn bereikte het pas in 1877.

Geschiedenis en oorsprong

De Doubs heeft zich langs een noordoostelijke as diep in het Juramassief gegraven, om ter hoogte van Saint-Ursanne af te buigen: die elleboog gaf het stadje zijn plek. De menselijke geschiedenis verliep minder vreedzaam. Een burcht uit de 12de eeuw beheerste de plek; er resten een poort, een toren en enkele stukken muur. Nadat de heren van Saint-Ursanne waren uitgestorven ging zij van de prins-bisschop van Bazel over op wisselende eigenaars en herbergde tijdens de Dertigjarige Oorlog een Frans en Schots garnizoen, dat de bevolking in 1634 afslachtte. Een deel van zijn monumenten dankt het stadje daarnaast aan de familie van Asuel, een jongere tak van de heren van Montfaucon, die eind 12de eeuw een bisschop aan Bazel en een tweede aan Straatsburg gaf.