Saut du Doubs

De Saut du Doubs is een 27 meter hoge waterval op de rivier de Doubs, op de grens tussen Frankrijk en Zwitserland: de gemeente Villers-le-Lac, aan Franse zijde, en die van Le Locle, aan Zwitserse zijde, delen de locatie. Ze ligt aan het oostelijke uiteinde van het Lac des Brenets — aan Franse zijde Lac de Chaillexon genoemd —, dat eveneens op de grens ligt; stroomafwaarts zet de Doubs zijn loop voort door kloven in het Juragebergte.

De val ontstond ongeveer 12.000 jaar geleden, toen een aardverschuiving — mogelijk veroorzaakt door een aardbeving — beide dalflanken wegvaagde, op de plek waar toen de kloven van de Doubs begonnen, ten westen van Morteau. De hieruit ontstane natuurlijke dam overstroomde de kloven stroomopwaarts en vormde een 15 kilometer lang stuwmeer; het 3,7 kilometer lange Lac des Brenets is er vandaag het enige overblijfsel van. De Doubs, afgebogen door de aardverschuiving, stort van de rotswand die overeenkomt met de vroegere rechteroever van de kloof: die val is de waterval zelf.

De waterval wordt als onoverkomelijk beschouwd, onderbroken door een richel op ongeveer 5 meter onder de bovenrand. Alleen overstromingen doen die drempel verdwijnen: op 25 oktober 2019 namen drie kajakkers van de club Voray-sur-l'Ognon, gebruikmakend van een overstroming van 70 kubieke meter per seconde, de waterval; de Française Nouria Newman deed hetzelfde op 4 februari 2020.

Waarom deze plek bijzonder is

De Saut du Doubs dankt zijn vorm aan één gebeurtenis: een 12.000 jaar oude aardverschuiving, die zowel de 27 meter hoge val als het natuurlijke stuwmeer schiep waarvan het 3,7 kilometer lange Lac des Brenets het overblijfsel is. De dam die daaruit ontstond, is nooit opgehouden te lekken — 3 kubieke meter water per seconde door de rots — en de waterval zelf, lang als onoverkomelijk beschouwd, is slechts tweemaal per kajak afgedaald, bij hoogwater: in 2019 en daarna in 2020.

Geschiedenis en oorsprong

De natuurlijke dam die het Lac des Brenets tegenhoudt, is niet waterdicht: hij bestaat uit een doorlatende opeenhoping van kalksteenbrokken, waardoor elke seconde 3 kubieke meter water ontsnapt, wat het meerpeil bij laagwater doet dalen. Afdichtingswerken in 2001 verminderden een deel van dat verlies. Aan Franse zijde is het gebied sinds 1912 beschermd als geklasseerd landschap; een tweede klassering, in 2001, betreft een uitgebreide zone van 438 hectare met de natuurlijke bekkens van de Doubs stroomopwaarts, de waterval en het stroomafwaarts door de Châtelot-dam gevormde kunstmatige bekken; het gebied hoort bij het regionaal natuurpark van de Doubs.