Yvorne

In 1584 verwoestte een aardverschuiving een groot deel van de dorpshuizen; de herbouw vond verder oostelijk plaats, tussen 1607 en 1608. Op het puin zelf werd een wijngaard aangeplant, die het zijn patois-naam gaf, L'Ovaille. De gemeente beslaat vandaag 12,2 km², waarvan volgens de opname 2013-2018 47,2 % landbouwgrond, 39,3 % bos en slechts 9,9 % bebouwing en infrastructuur; ze verenigt het dorp Yvorne en de gehuchten Versvey, Vers-Morey en Vers-Monthey.

Op de plaats genaamd Truchefardel werd vanaf de 17de eeuw een groeve voor gejaspeerd marmer — grijs, rood en geel geaderd met zwart en wit — geëxploiteerd door de marmerbewerkersfamilie Doret, die er in 1756 een marmerzaag bouwde. De steen werd uitgevoerd door heel het Pays de Vaud en tot in Bern, Genève en Lyon; in 1674 bekleedde hij de portaalzuilen van het stadhuis van la Palud in Lausanne. Van 1905 tot 1921 hernomen door de Société des carrières d'Arvel onder de namen 'Rouge suisse' en 'Gris suisse', leverde hij in 1913-1914 het materiaal voor de Zwitserse kopmuur van de Mont-d'Or-tunnel, voordat hij in 1921 sloot.

De dorpsnaam, sinds 1025-1031 vermeld als Evurna, is waarschijnlijk afgeleid van de Latijnse persoonsnaam Eburna. De gemeente kwam in 1475 onder Berns bestuur en sloot zich in 1798 aan bij het district Aigle; de Maison Blanche, gebouwd in 1573 en in 1609 herbouwd door Antoine d'Erlach, diende als zomerverblijf voor de gouverneurs van Aigle. De huidige hervormde kerk dateert uit 1835-1838, een werk van architect Jean Gunthert; Yvorne maakt sinds 2017 deel uit van de vereniging De mooiste dorpen van Zwitserland.

De gemeente telde 1109 inwoners op 31 december 2024, een stijging van 12,5 % tussen 2010 en 2023. In 2010 werd een fusieproject met Aigle en Leysin, aanvaard door de inwoners van Yvorne en Leysin, door die van Aigle verworpen met 43 stemmen verschil bij de stemming van 26 september 2010.

Waarom deze plek bijzonder is

Yvorne dankt zijn wijnstokken aan een ramp: het dorp, herbouwd na de aardverschuiving van 1584, plantte zijn wijnstokken op precies het puin dat het had getroffen, en gaf zijn terroir de naam L'Ovaille. Een paar stappen verderop voerde de groeve van Truchefardel haar gejaspeerd marmer uit tot aan het stadhuis van Lausanne, voordat ze in 1921 sloot.

Geschiedenis en oorsprong

De aardverschuiving van 1584 verwoestte een groot deel van het dorp, dat in 1607-1608 verder oostelijk werd herbouwd; de op het puin geplante wijnstokken gaven de plaats haar patois-naam L'Ovaille. De groeve voor gejaspeerd marmer van Truchefardel, geopend in de 17de eeuw, werd geëxploiteerd tot 1921, met een industriële hervatting van 1905 tot 1921 door de Société des carrières d'Arvel.