Swiss Highlights
De abdij van Hauterive gezien vanaf een beboste helling ten zuiden: de lange witte kloostergebouwen met bruine daken en de kerktoren bevinden zich op de achtergrond van een lentedal met weiden, omringd door bos, met de tuinen en de boerderij van de abdij rechts.

“De 50 mooiste plekken” (Zwitserland Toerisme)

Collecties

80 aangesloten plekken · AG, AI, AR, BE, BL, BS, FR, GE, GL, GR, JU, LU, NE, NW, OW, SG, SH, SO, SZ, TG, TI, UR, VD, VS, ZG, ZH

Selectie: plekken die volgens de corpusgegevens voorkomen in “De 50 mooiste plekken”, uitgegeven door Zwitserland Toerisme.

Suggesties voor het gezin

Suggesties voor koppels

Abdij van HauteriveAbdij Sankt UrbanAmstegAndelfingenAppenzellAumüliAuvernierBauenBeromünsterBurgdorf (Berthoud)BremgartenCastasegnaWaterkrachtcentrale van BirsfeldenCité du LignonSimplonpasKlooster FrauenthalDardagnyDiessenhofenEglisauEndingenEnnendaErlenbach im SimmentalErmatingenErnenFlüeli-RanftGiornicoGoetheanumGorges de la SuzeVerenaschluchtGottliebenHalenHallauHeidenHembergHermanceBrissago-eilandenKehrsitenKirchhofenLa Chaux-de-FondsLaufenLe PontLessocLeukLöwenburgMalansMerideMorcoteNeunkirchObermuttenOsignanoPleujouseBruggen van Bruggen en het SitterdalPrazRheinfeldenRiehenRomainmôtierRougemontRüeggisbergSaillonSaint-MauriceSaint-SaphorinSaint-UrsanneSankt ChrischonaSchlatt AISchwyzSempachSentSoazzaStansTaraspTaveyanneBad SchinznachTrogenUfenauUnterseenGasfabriek SchlierenIndustrieterrein LorzenweidValanginWerdenbergZiegelbrücke
Interactieve kaart — schematisch overzicht van Zwitserland.
De abdij van Hauterive gezien vanaf een beboste helling ten zuiden: de lange witte kloostergebouwen met bruine daken en de kerktoren bevinden zich op de achtergrond van een lentedal met weiden, omringd door bos, met de tuinen en de boerderij van de abdij rechts.

Cisterciënzerabdij · Fribourg

Abdij van Hauterive

Gewijd op 25 februari 1138, opgeheven in 1848, opnieuw bewoond in 1939. De torenloze kerk, gebouwd tussen 1150 en 1160, komt uit een restauratie van 2021-2025 en ging op 4 september 2025 weer open.

Luchtfoto van de voormalige abdij van Saint-Urbain: de barokke kerk met twee torens bekroond met rode uivormige koepels staat centraal, omringd door lange witte kloostergebouwen rond twee binnenplaatsen, met het dorp en de velden eromheen.

Voormalige abdij · Luzern

Abdij Sankt Urban

Het koorgestoelte van 1700-1707 werd tot in Schotland verkocht, in 1911 teruggekocht en herplaatst. Sinds 1873 huisvest het voormalige klooster een kantonnale psychiatrische instelling.

Uitzicht van bovenaf op Amsteg vanaf een beboste helling: het dorp met zijn kerktoren ligt in de bodem van de Reuss-vallei, de rivier met grindbanken doorkruist het, de snelweg en de weg volgen de linkeroever en het spoorviaduct van de Gotthard overspant de ravijn rechts, tussen steile hellingen.

Doorgangsdorp · Uri

Amsteg

Pleisterplaats in de 18e eeuw, geruïneerd door de komst van de spoorweg, in de 20e opgericht door waterkracht: de centrale van 1922 werd in 1998 vervangen door een installatie in de berg.

De overdekte houten brug gezien vanaf de oever, driekwart aanzicht: een lange bekleding van grijze planken en een rood pannendak doorkruisen het hele beeld, gedragen door een stenen pijler midden in de Thur; het kalme groene water weerspiegelt de boog en de oevervegetatie, en vogels zitten op een rij op de nok van het dak.

Dorp in het Weinland · Zürich

Andelfingen

In 1248 vermeld, beheerste Andelfingen een van de weinige overgangen over de Thur: een tol, een in 1324 verbrede brug, in 1799 verwoest en in 1814-1815 in hout herbouwd. Er staan nog een kasteel uit 1780-1782 en een kanselarij uit 1697.

De beschilderde topgevel van het apotheekhuis in Appenzell, van onderaf gezien: de daklijn tekent een omgekeerde curve, geaccentueerd met blauwe schubben op een witte ondergrond, twee rijen witte panelen dragen elk een geschilderde plant, kleine roedenramen met ronde glas-in-loodinzetten vullen de ruimte ertussen, en bloembakken sluiten de onderkant van het beeld af.

Dorp · Appenzell Innerrhoden

Appenzell

Een plaats van 5778 inwoners aan de voet van de Appenzeller Vooralpen, waarvan de in 1071 vastgelegde naam «de cel van de abt» betekent. Op het plein stemmen de burgers nog met handopsteken.

De molen van l'Aumüli en de bijgebouwen: een hoog witgekalkt vakwerkgevel onder een breed, sterk hellend bruin pannendak met een royale overstek, omgeven door een omheinde tuin met bloeiende mauve vlinderstruiken, met op de achtergrond het bos op de zuidelijke helling van de Albis.

Historische molen · Stallikon, Zürich

Aumüli

Vermoedelijk in de 9e eeuw gebouwd en sinds 1328 gedocumenteerd, behoudt de Aumüli haar waterrecht, rad en zagerij. In 1993 beschermd en in 2012 op de Isos-lijst geplaatst, maalt ze sinds 2007 weer spelt.

Het geplaveide plein van Auvernier onder een onweerslucht: in het midden een stenen zuilfontein met lang bassin; links okerrode en gele gevels met blauwe luiken langs een aflopend steegje; rechts een gele stenen muur met de grote geschilderde tekst «Coste — vins en gros»; achter de pannendaken een leien torenspits en donkere wolken.

Wijndorp · Neuchâtel

Auvernier

In 1011 voor het eerst vermeld, leefde Auvernier van visserij en wijnbouw. Het slot uit 1559 bewaart zijn gewelfde kelders, het kanton vestigde hier in 1888 zijn wijnbouwschool, en sinds 1974 beschermt de wet de wijngaardpercelen.

Zomers uitzicht van bovenaf vanaf een stenen pad met een houten leuning, afdalend naar het dorp Bauen genesteld aan de oever van het Vierwoudstrekenmeer; de ui­koepeltoren van de Sint-Idakerk steekt af tussen de daken, tegenover het turkooizen water van het meer, omsloten door beboste rotsen en rotsachtige toppen onder een blauwe hemel bezaaid met wolken.

Meeroever, Nobels fabriek, volkslied

Bauen

Aan de westoever van het Urnersee, aan de voet van de Bauenstöcke, staat het milde klimaat (vijgen, palmen) in contrast met de industriële geschiedenis van Isleten, waar Nobel tot 2003 dynamiet en springstofgelatine produceerde.

Uitzicht op Beromünster vanaf een hellende weide: op de voorgrond een boomgaard en hoog gras, dan de bruine pannendaken van het stadje; in het midden de witte toren van de collegiale kerk met een hoge rode spits, en daarachter de bebouwde heuvels van het Wynental onder een blauwe hemel met witte wolken.

Kapittelvlek · Luzern

Beromünster

Twee kernen, de markt-Flecken en het Stift van de kanunniken, op 642 meter. Helias Helye voltooide hier op 10 november 1470 het eerste gedateerde in Zwitserland gedrukte boek; de zender die de plaats haar naam gaf, zweeg in 2008.

Het kasteel van Burgdorf van onderaf gezien, aan het einde van de dag: gelegen op een met begroeiing bedekte rotsrichel, een vierkante donjon met steil dak, een lichtgekleurd woongedeelte met blauwe luiken en een ronde toren bedekt met dakpannen, onder een blauwe hemel met wolken; het strijklicht verlicht de zuidzijde van de gevels.

Stad in het Emmental · Bern

Burgdorf (Berthoud)

De burcht houdt de uitloper boven de stad; haar naam duikt al in 1084 op. In 1273 legt de Goldene Handfeste het stadsrecht schriftelijk vast, vijf eeuwen lang van kracht. In 1899 maakt de lijn naar Thun de stad tot laboratorium van de elektrische tractie.

Panorama van Bremgarten vanaf de tegenoverliggende oever van de Reuss, aan het einde van een herfstdag: links steekt een overdekte houten brug met lang pannendak de rivier over vanaf een witte poorttoren; een schuimende stuw doorkruist de stroom over de hele breedte; boven de oevermuur staan de huizen van het stadje in ocher, gele en witte gevels op een rij, overheerst door een hoge klokkentoren met rood dak en twee kerktorens. De rivier, glad en donker, weerspiegelt de hele stad in de onderste helft van het beeld.

Stadje · Aargau

Bremgarten

De oude stad ligt in een bocht van de Reuss, nog altijd overspannen door een overdekte houten brug. Vier grote markten bepalen het jaar: die van Pasen en Pinksteren zijn ruim 750 jaar oud, de kerstmarkt uit 1995 telt meer dan 300 kramen.

Uitzicht vanaf een helling op de stenen daken van het dorp, dicht opeengepakt rond een kerktoren, in de holte van een beboste vallei die wordt afgesloten door in nevel gehulde toppen; op de voorgrond omzomen een bloeiende weide en hoge paarse bloemen het uitzichtpunt.

Grensdorp · Val Bregaglia

Castasegna

Castasegna, laagstgelegen dorp van het Bündner Bergell, vermeld sinds 1374, verenigt Villa Garbald (1862-1864, Gottfried Semper) en de Roccolo-toren (2004, Miller & Maranta), bij Europa's voormalig grootste kastanjebos.

Van benedenstrooms, in het warme licht van het einde van de dag: de machinehal strekt zich uit boven de Rijn onder een zaagtanddak, met een glazen gevel geritmeerd door V-vormige stijlen; links dragen twee pijlers van de stuwdam donkergroene cabines met elk twee ronde openingen, en de doorgang over de stuwdam laat enkele silhouetten zien. Het bijna roerloze groene water van de rivier weerspiegelt het geheel.

Rivierkrachtcentrale · Rijn

Waterkrachtcentrale van Birsfelden

Vier kaplanturbines onder een verval van 12 meter, twee sluizen voor de vrachtschepen en over het geheel een pad voor voetgangers en fietsers. Tussen 2006 en 2015 leverde de centrale gemiddeld 570 GWh per jaar.

Vanaf een met bomen omzoomd betonnen plein trapt links het lange Lignon-woonblok met zijn licht-donkere schaakbordgevel af, terwijl rechts een toren met hetzelfde schaakbordpatroon oprijst tegen een blauwe zomerhemel.

Modernistische wijk · Genève

Cité du Lignon

Gebouwd tussen 1962 en 1971 op een voormalig landbouwdomein in Vernier, telt de wijk 2.780 doorzonwoningen en twee torens, waarvan er één 91 meter hoog is, op slechts 8 % van het terrein.

Late namiddag op het vlakke bovenste deel van de bergpas: op de voorgrond een kortgrazige helling, goud gekleurd door het schuine licht, een klein donker meer midden in het veen, en het lange okerkleurige hospiciumgebouw dat alleen op het plateau rechts staat. Daarachter stapelen de kammen zich op in steeds blauwere vlakken onder een diepe hemel vol grote cumuluswolken.

Bergpas met weg · Wallis

Simplonpas

De weg kruist op 2006 meter, iets boven de geografische pas. Tussen 1801 en 1805 aangelegd bij decreet van Napoleon, voert hij van Brig naar het Ossoladal en van de Rhône naar de Po.

Frontaal zicht op het klooster van Frauenthal vanaf de ingangsplaats: wit kloostergebouw met bruin pannendak en dakkapellen, een gewelfde poort in het midden, geflankeerd door twee grote loofbomen; gedeeltelijk bewolkte blauwe lucht, geplaveid pad en groene banken op de voorgrond.

Cisterciënzerabdij · Zug

Klooster Frauenthal

Volgens de overlevering in 1231 gesticht, zonder bewaarde stichtingsoorkonde, doorstond het klooster de Reformatie van 1528 voordat het in 1552 door abdis Anna von Fulach werd hersteld. Sinds 2021 is het een privaatrechtelijke stichting, nog altijd bewoond door zusters.

Drone-luchtfoto van het dorp Dardagny, genomen aan het einde van de middag: het Genèefse kasteel, met leien dak en centrale toren, neemt het midden van het beeld in, omringd door de kerktoren en de pannendaken van het dorp; rondom strekken zich rijen wijnstokken, bewerkte velden en bosjes uit, onder een schampend licht dat de schaduwen verlengt.

Wijndorp · Genève

Dardagny

Het grootste kasteel van het kanton Genève, in 1723 herbouwd door bankier Jean Vasserot, vormt het centrum van het dorp; in 1978 eerde de Wakkerprijs het behoud van de plek, sinds 2021 lid van de Mooiste Dorpen van Zwitserland.

Uitzicht van bovenaf op Diessenhofen vanaf een hoogte op de tegenoverliggende oever: de Rijn in een bocht, de overdekte houten brug links, een passagiersboot voor de kade, de dicht opeengepakte daken van het stadje en de kerktoren in het midden, onder een zomerse hemel met stapelwolken.

Rijnstadje · Thurgau

Diessenhofen

In 1178 door de graven van Kyburg tot stad verheven, behield Diessenhofen zijn middeleeuwse plattegrond, de Zegeltoren met dierenriemwijzerplaat en de overdekte houten brug die de Rijn oversteekt naar Duitsland.

De bebouwing van Eglisau gezien vanaf de brug: een rij huizen met rode houten balkons die in de blauwe Rijn duiken, een uivormige klokkentoren midden in de rij, de met wijngaarden beplante helling erboven en de rivier die zich tussen beboste heuvels verwijdert.

Wijnstadje aan de Rijn · Zürich

Eglisau

Aan de noordoever van de Rijn zet Eglisau zijn huizen vlak aan het water onder wijnhellingen. De stuw die tussen 1916 en 1920 werd gebouwd, tilde de rivier 8,5 meter op en nam de oude brug en de huizen aan de oever mee.

Zwart-witluchtfoto van het dorp Endingen, genesteld in de holte van een bebost dal. De daken van het oude dorp scharen zich rond een centrale as, omringd door boomgaarden in rijen en glooiende weilanden; op de achtergrond sluit een beboste bergkam de horizon af, onder een heldere hemel. Een hoek van een vliegtuigvleugel is te zien in de linkerbovenhoek van de opname.

Historische joodse gemeente · Aargau

Endingen

Zonder katholieke of gereformeerde kerk is de synagoge het enige religieuze gebouw van het dorp: gebouwd in 1764 en herbouwd in 1852 na de pogrom van 12 september 1802. Ruth Dreifuss, in 1999 bondspresident, werd hier in 1940 geboren.

Een bakstenen fabrieksschoorsteen staat voor een piramidevormige berg die volledig verguld is door het schampende licht van een winterse zonsondergang, met een geel-oranje verlichte flank die contrasteert met een blauwpaarse hemel doorstreept van lange, dunne wolken. Op de voorgrond industriële en woongebouwen met besneeuwde daken, omringd door een moestuin onder de sneeuw; een dunne wassende maan is rechtsboven aan de hemel zichtbaar.

Voormalig industriedorp · Glarus

Ennenda

2684 inwoners, een Gemeindehaus met de allure van een paleis, gebouwd in 1889-1890, chocolatier Läderach: Ennenda, sinds 2011 gefuseerd met Glarus, leefde eerst van de handel in leistenen tafels, daarna van textiel.

De hervormde kerk van Erlenbach im Simmental, witte gevel en spitse toren, aan de voet van de Berner Voralpen.

Gotische fresco's, bakermat der Amish

Erlenbach im Simmental

Tijdens de Reformatie (1527/28) overwit, bleven de gotische fresco's van de kerk zo bewaard tot hun restauratie van 1931-32. Een in 1812 door Johannes Stölli gebouwd orgel vervolledigt dit Berner erfgoed.

Oranje zonsondergang boven de Untersee: tegenlicht laat de bebouwde oever van Ermatingen en haar populieren als silhouet afsteken boven het water, waar een tiental zwanen zwemt; aan de horizon de heuvels van de Hegau.

Dorp aan het meer · Thurgau

Ermatingen

Al in 724 genoemd in de stichtingsoorkonde van de abdij Reichenau, zet Ermatingen zijn vakwerkhuizen op een rij langs het water. Zijn carnaval, de Groppenfasnacht, valt op zondag Laetare, drie weken voor Pasen.

Luchtfoto van het dorp Ernen in de lente: de bruine huizen dicht opeengepakt rond de witte kerk beslaan een terras van kort gras, aan de bovenkant omzoomd door een lariksbos en links open naar de Rhônevallei en besneeuwde toppen.

Dorp in het Goms · Wallis

Ernen

Rond een plein met huizen gedateerd van 1511 tot 1762 staan een kerk waarvan het koor in 1518 gereedkwam en het Tellenhaus van 1576, met een in 1578 geschilderde Tell-scène.

Onder een grijze hemel met lage wolken bekroont de kapel van Sint-Carolus Borromeus een beboste heuveltop met haar rode dak en uivormige torenspits; lager gelegen wappert de bruine vakwerkherberg Paxmontana met vlaggen, omringd door geparkeerde auto's en hellende groene weiden.

Bedevaartsdorp · Obwalden

Flüeli-Ranft

Niklaus von Flüe (1417-1487) trekt zich in 1467 terug in de Ranft. De bovenkapel wordt in 1469 ingewijd, de onderkapel in 1501 gebouwd. Op 15 mei 1947 heilig verklaard, gaf hij het dorp zijn naam, dat tot 1966 alleen Flüeli heette.

Oude zwart-witfoto, genomen vanaf een met wijnstokken beplante helling. Links domineert een stenen kerk met een ronde apsis en vierkante toren, doorbroken door smalle tweelingvensters, boven wijnpergola's en enkele huizen met donkere daken, waaronder een groot licht gebouw met luiken. In het midden opent de vallei zich naar een besneeuwde bergketen, onder een hemel waar grote stapelwolken opstijgen. Rechts overspant een stenen brug met een grote boog de rivierbedding voor een beboste helling en enkele huizen. Op de voorgrond lage wijnrijen en houten palen.

Tessiins dorp · Leventina

Giornico

De rivier omsluit hier een eiland, bereikbaar via twee bruggen uit de middeleeuwen. Terzijde staat het museum La Congiunta, gebouwd door Peter Märkli, dat niets bevat dan reliëfs en beelden van Hans Josephsohn, gemaakt tussen 1950 en 1991.

Overzicht van het Goetheanum aan het eind van de dag: de monumentale betonnen gevel, met haar overlappende hoekige en gebogen volumes, wordt doorboord door hoge ramen en donkere houten deuren op de begane grond; enkele struiken omzomen de ingang, onder een blauwe hemel met roze en gouden wolken.

Monument · Dornach, Solothurn

Goetheanum

Het eerste gebouw, van hout, brandde af in de nieuwjaarsnacht van 1923. Het tweede, opgetrokken van 1925 tot 1928, was het eerste monumentale bouwwerk in gewapend beton; de grote zaal werd pas in 1998 ingewijd.

Een metalen loopbrug klampt zich vast aan de rotswand van een nauwe, beboste kloof, met uitzicht op een turquoise bergstroom die tussen grote rotsblokken naar beneden stort; de donkere, met mos begroeide rots omlijst een lichtopening met groen loof bovenaan het beeld.

Kalkkloof · Biel, Bern

Gorges de la Suze

In 1889 werd er een wandelpad aangelegd; de kloof kwam vanaf 1927 deels onder natuurbescherming. De sinds 1532 geattesteerde naam Taubenloch blijft van onzekere oorsprong, ondanks meerdere concurrerende verklaringen.

Het herfstpad naar de kluizenarij van Sint-Verena slingert tussen twee kalkstenen wanden vol kleine grotten, onder een gewelf van roodbruin en gouden gebladerte; op de achtergrond nestelt de witte kapel met rode klokkentoren zich tegen de rots, omringd door een omheinde tuin en een ouderwetse straatlantaarn.

Kluizenaarskloof · Solothurn

Verenaschlucht

Eind achttiende eeuw door de Franse diplomaat Louis Auguste Le Tonnelier de Breteuil tot romantische tuin aangelegd, staat de kloof op de ISOS-lijst, en is de kluizenarij Zwitsers cultuurgoed van klasse A.

Kasteel Gottlieben, met een lichte gevel met kantelen op de topgevels en twee torentjes met rode kegeldaken, staat aan de oever van de Seerhein achter een scherm van treurwilgen en bomen met roze en groen loof; de spiegeling strekt zich uit over het kalme water, onder een zomerhemel bezaaid met grote stapelwolken.

Dorp aan de Seerhein · Thurgau

Gottlieben

Het dorp werd in 1251 versterkt door bisschop Eberhard von Waldburg. Zijn slot diende als gevangenis: Jan Hus en tegenpaus Johannes XXIII zaten er in 1415 vast, tijdens het concilie van Konstanz.

Luchtfoto van de Siedlung Halen: de rijwoningen met platte daken staan trapsgewijs opgesteld in de holte van een dicht beboste vallei, bijna verscholen onder het bladerdak.

Rijtjeswoningenwijk · Bern

Halen

78 woningen en 5 ateliers in drie getrapte rijen, zichtbeton, tuinen afgesloten door muren: de Siedlung Halen van Atelier 5 staat te boek als cultuurgoed van nationaal belang.

Uitzicht op het dorp Hallau, genesteld tussen de wijngaarden, met zijn slanke kerktoren die boven de daken uitsteekt, omringd door een schaakbord van velden en weiden dat zich uitstrekt tot aan de horizon.

Wijndorp · Schaffhausen

Hallau

Op ongeveer 421 meter ten noorden van de Rijn, een vijftien kilometer van Schaffhausen, leeft Hallau sinds de dertiende eeuw van zijn wijngaarden. Encyclopedische bronnen noemen het het grootste wijndorp van Oost-Zwitserland.

Uitzicht van bovenaf op Heiden en het Bodenmeer: op de voorgrond de daken van het stadje en een rode tandradtrein, dan het blauwe water van het meer, bezaaid met enkele zeilboten, dat zich uitstrekt tot de tegenoverliggende oever.

Dorp · Appenzell Ausserrhoden

Heiden

Een plaats van 4383 inwoners, gelaagd tussen 400 en 790 meter, kuuroord sinds 1848 en met de oever verbonden door een tandradbaan. Henri Dunant bracht er zijn laatste achttien jaar door.

Uitzicht op de weelderig groene alpenweiden van Hemberg, bezaaid met geïsoleerde boerderijen, met de besneeuwde bergketen van de Säntis en het Alpstein die zich aan de horizon verheft onder een blauwe lucht.

Bergdorp · Sankt Gallen

Hemberg

Paritair sinds 1526 liet Hemberg katholieken en protestanten tweeënhalve eeuw lang in hetzelfde gebouw kerken, tot aan de twee kerken van 1779 en 1782. De plaats loopt van 709 tot 1.139 meter.

Uitzicht vanaf de hoogten van het stadje Hermance, over pannendaken en een treurwilg, met een antenne die boven de naburige daken uitsteekt, op het rustige meer van Genève en de tegenoverliggende oever omzoomd door heuvels, onder een heldere hemel.

Middeleeuws stadje · Genève

Hermance

Een nieuwe stad van de heren van Faucigny: Hermance behield zijn ringmuur, de ronde donjon van omstreeks 1337-1338 en een haven met 159 ligplaatsen. Savoois tot het verdrag van Turijn van 1816, meet de gemeente 1,44 km².

Tijdens het blauwe uur steekt het kleine beboste eiland van Brissago af tegen het kalme Lago Maggiore: de verlichte ramen van een villa doorbreken het gebladerte, en hun gouden weerspiegelingen strekken zich uit over het water onder een hemel doorkruist met roze wolken.

Tuineilanden · Ticino

Brissago-eilanden

San Pancrazio, het grote, draagt een subtropische tuin en is per boot bereikbaar. Sant'Apollinare, het kleine, blijft gesloten en bewaart de ruïne van een romaanse kerk. Het kanton Ticino en vijf partners kochten ze in 1949.

Schuine zwart-witluchtfoto, laag licht aan het einde van de dag: een steile beboste helling neemt de rechterhelft van het beeld in, een schuin spoor beklimt deze diagonaal vanaf de oever van het meer tot linksboven. Lager af daalt een hellende weide bezaaid met fruitbomen af naar enkele geïsoleerde chalets, en vervolgens naar een groep gebouwen aan het water waar een boot aan een steiger is afgemeerd; op de voorgrond strekt het meer zich rustig uit.

Meerdorp · Nidwalden

Kehrsiten

Het dorp, op 483 m hoogte en met een eigen postcode (6365), telde in de jaren vijftig verschillende hotels aan het meer — het Baumgarten, het Seeblick, het Wilhelm Tell — vastgelegd op luchtfoto's van de ETH-Bibliothek.

Onderaanzicht van de kerk van Sint-Petrus-en-Paulus in Sarnen, in de wijk Kirchhofen: de twee uivormige torens steken af tegen een grote, met wolken beladen hemel, met een alpentop zichtbaar op de achtergrond en enkele dorpsdaken aan de voet van het gebouw.

Historische wijk · Obwalden

Kirchhofen

Een molen die al in 1534 wordt vermeld, dient er nog als restaurant; graaf Ulrich von Lenzburg droeg zijn rechten op de kerk van Sarnen en op de "Unterer Hof" over aan het klooster van Beromünster, en die naam gaf later die van de wijk.

Winterse luchtfoto van La Chaux-de-Fonds: onder een diepblauwe hemel strekt de stad haar lange, parallelle straten uit op de bodem van een volledig besneeuwde vallei, de witte daken vormen een regelmatig patroon tussen de weiden en dennenbossen van de Jura, de horizon in de verte afgesloten door een mistzee.

Horlogestad · Neuchâtel

La Chaux-de-Fonds

Op bijna 1000 meter, in een dal zonder oppervlaktewater, kruisen de straten elkaar haaks. De inschrijving van 2009 eert geen monument maar een plan: dat van een stad waar werkplaats en woning hetzelfde pand deelden.

Geasfalteerde straat van het stadje Laufen in verticaal perspectief, omzoomd met gevels in pasteltinten — roze, amandelgroen, oker — met luiken en uithangborden; enkele voorbijgangers en de tafels van een café verlevendigen het trottoir onder een blauwe hemel met verspreide wolken.

Stad aan de Birs · Basel-Landschaft

Laufen

Na in 1974 toetreding tot het kanton Jura te hebben geweigerd, koos Laufen in 1994 voor Basel-Landschaft; de hoofdstraat, gesloten door twee poorten, wordt gezoomd door de kerk van Sint-Catharina, gebouwd vanaf 1698.

Panorama van het gehucht Le Pont vanaf de oever, aan het noordelijke uiteinde van het Meer van Joux: een rij witte en bruine huizen omzoomt de kiezelstrand, op de voorgrond twee boten afgemeerd aan boeien, een beboste heuvel en daarachter een kale top sluiten de horizon af onder een blauwe hemel met verspreide wolken.

Gehucht aan Lac de Joux · Vaud

Le Pont

Op een landgoed dat vroeger Champ du Port heette, gaf een in de 17e eeuw door Le Lieu en Le Chenit gebouwde brug het gehucht zijn naam. De spoorweg bracht Franse families; het Grand Hôtel verrees in 1900-1901.

De dorpsfontein van Lessoc, bekroond met een breed klokvormig dak van houten shingels, gedragen door vier stenen pijlers, staat op het geplaveide plein voor huizen met groene luiken en bloembakken; op de achtergrond tekenen de Fribourgse Vooralpen zich af onder een avondhemel met roze wolkenstrepen.

Dorp in de Gruyère · Fribourg

Lessoc

Vermeld sinds 1115, maakte Lessoc zich pas in 1643 los van de parochie Grandvillard. De kerk en de achthoekige fontein van 1796 zijn gebouwd uit de ter plaatse gewonnen grijswitte, groen geaderde kalksteen, het 'marmer' van Lessoc.

Historische ingekleurde luchtfoto van Leuk: het stadje ligt op een beboste landtong, de huizen met bruine daken en de spitse kerktoren gegroepeerd rond een vierkant versterkt huis met torentjes, tussen terrasvormige wijngaarden en een naaldbos helling; een kronkelende weg doorkruist het dorp op de voorgrond.

Middeleeuws stadje · Boven-Wallis

Leuk

In 515 vermeld, bewaart Leuk zijn bisschopskasteel, zijn gotische kerk en zijn knekelhuis. De gemeente van 55,36 km² bezit beide oevers van de Rhône en omvat het dennenbos van Finges en de puinkegel van de Illgraben.

Licht verhoogd uitzicht op het versterkte landgoed Löwenburg: een lang witgekalkt gebouw met een bruin pannendak, doorboord met rijen ramen met luiken, strekt zich uit naar een kapel met steunberen en een hoektorentje; een gazon doorkruist door een grindpad leidt de blik naar het geheel, onder een heldere blauwe hemel, met enkele bomen rechts in het beeld.

Gehucht en ruïne · Jura

Löwenburg

Het gehucht Löwenburg, het enige Duitstalige deel van de gemeente Pleigne, verenigt een 10e-eeuwse kasteelruïne met een 16e-eeuwse versterkte hoeve; de Christoph Merian Stiftung uit Bazel restaureert het sinds 1956.

Het torenhuis van Malans, een voormalige versterkte woning met kantelen, verrijst te midden van terrasvormige wijngaarden; op de achtergrond overheerst de beboste helling van de Fläscherberg de vallei onder een zomerhemel.

Wijndorp · Graubünden

Malans

Het dorpscentrum en kasteel Bothmar, waarvan de middenvleugel uit de 16de eeuw dateert, zijn cultuurgoederen van nationaal belang. De gotische kerk van 1469 kreeg in 1773 rococostucwerk; het stadhuis bewaart een raadszaal uit 1685.

De okerkleurige gevel van de dorpskerk van Meride, geflankeerd door de klokkentoren met uivormige spits en een beeld in een nis boven het portaal; op het natte, geplaveide plein dat een avondlijke hemel weerspiegelt, staan een stenen fontein en bloempotten voor de ingang, rechts een boom.

Dorp · Ticino

Meride

Al in 852 vermeld, leefde Meride lang van het vertrek van zijn stukadoors en schilders naar Noord-Europa. Het grondgebied reikt tot de top van de Monte San Giorgio, sinds 2003 werelderfgoed om zijn fossielen.

Luchtfoto van Morcote: de huizen op een rij langs de oever van het Meer van Lugano, de kerk Santa Maria del Sasso met haar klokkentoren op de beboste helling boven het dorp.

Ticino · Meer van Lugano

Morcote

Morcote ligt uitgestrekt aan de oever van het Meer van Lugano, tegenover Italië. Boven de daken staat de kerk Santa Maria del Sasso; ertussen een trap van 404 treden en een kerkhof uit 1750.

Het dorp Neunkirch genesteld tussen graanvelden en boomgaarden, met zijn gouden uivormige kerktoren die boven de daken uitsteekt, tegen beboste heuvels onder een zomerhemel bezaaid met grote wolken.

Gepland stadje · Schaffhausen

Neunkirch

Verwoest en in één keer herbouwd, behield het zijn rechthoek van vier parallelle straten. Lang van de bisschoppen van Konstanz, werd het in 1525 voor 8.500 guldens aan Schaffhausen verkocht.

Een hellend steegje gezien in een rechte doorkijk tussen twee rijen donkerbruine houten huizen met open luiken, leidend naar een klein houten kerkje bekroond met een spits torentje, onder een wolkenloze blauwe hemel.

Walserdorp · Graubünden

Obermutten

Sinds 2017 onderdeel van Thusis, ligt Obermutten op 1864 meter aan de helling van de Muttnerhorn. Een brand verwoestte er in 1946 zeventien huizen; het dorp kreeg in 2011 onverwachte bekendheid op sociale media.

ISOS-gehucht · Ticino

Osignano

Aan de oude pad tussen Agno en Bellinzona, aan de voet van de Monte Tamaro, rijgt het gehucht twee rijen landelijke huizen van steen of pleisterwerk, uit de 17e-18e eeuw, rond een aan Rochus gewijde kapel.

Kasteel Pleujouse met zijn ronde toren torent boven een bosje kale, met rijp bedekte bomen, met het aangrenzende kleine stenen huis, onder een heldere blauwe winterhemel.

Burchtdorp · Ajoie

Pleujouse

Op 580 meter, tussen beboste hoogten, komt Pleujouse neer op één straat. Het dorp vormde zich rond zijn burcht, die eind 14e eeuw aan het bisdom Bazel kwam en na de brand van 1980 werd hersteld.

Oude zwart-witfoto met het onderschrift "Sitter & Krälzerenbrücke bei Bruggen, St. Gallen": op de achtergrond overspant een stenen viaduct met meerdere bogen de Sitter, onder een gesluierd licht. Op de voorgrond vormt de stuwdam van de rivier een reeks kleine witte watervallen over de volledige breedte van het beeld. Rechts staan huizen met steile daken op een rij aan het water tussen de bomen; links een stenen muur en een stenige oever.

Erfgoedlandschap · Sint-Gallen

Bruggen van Bruggen en het Sitterdal

Rond Bruggen, aan de poorten van Sint-Gallen, verbindt een pad van 8,2 km achttien bruggen uit de 18e-20e eeuw: hout uit 1780, steen uit 1811, een 100 meter hoog spoorwegviaduct geopend in 1910, dwars door de beboste kloven van de Sitter.

Gezien vanaf het Meer van Murten rijgt het dorp Praz zijn huizen met rode pannendaken aaneen aan de voet van een terrasvormige wijnhelling; op de voorgrond omzomen groene rietstengels een kalm water onder een bijna wolkenloze blauwe hemel.

Wijndorp van de Vully · Fribourg

Praz

Praz behoorde tot 1484 tot de heerlijkheid Morat. De patriciërswijnbouwershuizen hebben de plaats een classificatie van nationaal belang opgeleverd. Sinds 1981 wordt er elk jaar eind september het wijnoogstfeest van de Vully gehouden.

De oude stad van Rheinfelden gezien vanaf de tegenoverliggende oever van de Rijn, aan het einde van de dag: een ononderbroken rij huizen met bruine pannendaken loopt af tot aan de waterkant, links steekt een vierkante toren met puntdak en roze pleisterwerk af, en rechts overheerst de witte kerktoren met groene koepel de gevelrij. De grijsgroene Rijn vult de gehele onderste helft van het beeld onder een lichtblauwe hemel.

Stad aan de Rijn · Aargau

Rheinfelden

Twee veldslagen droegen haar naam, in 1638 en 1678, en de Fransen ontmantelden haar in 1744. Aan het eind van elk jaar zingt een broederschap, ontstaan uit een gelofte van 1541, voor de fonteinen van de stad.

De Fondation Beyeler in Riehen: een lang paviljoen met roodachtige stenen pijlers, bekroond door een zwevend glazen dak, strekt zich uit achter een tuin met bomen in herfstkleuren.

Grensgemeente · Bazel-Stad

Riehen

22.534 inwoners op 10,86 km², een kwart bos en een kwart akkerland, en een Duitse grens die zich in het noorden om de gemeente legt: Riehen is even goed een groot dorp als een voorstad van Bazel.

De voormalige abdijkerk van Romainmôtier gezien vanuit het zuidwesten op een zomermiddag: de hoge gevel van gele steen, geritmeerd door een fries van blinde bogen, wordt gesteund door een lange schuine steunbeer; erachter liggen het lage schip, de galerij van gotische bogen en de vierkante klokkentoren met tweelingvensters, bekroond met een leien spits, tegen een blauwe hemel vol grote witte wolken en een beboste heuvel.

Cluniacenzerdorp · Vaud

Romainmôtier

De voormalige abdijkerk van Petrus en Paulus overheerst enkele hellende straatjes onderin het Nozondal. Omstreeks 929 aan Cluny gegeven, is de romaanse kerk nu een gereformeerde tempel en cultuurgoed van nationaal belang.

De romaanse kerk van Rougemont: de achthoekige klokkentoren met zaagtandlijst en spitse torenspits torent boven het schip met bruine pannendak, aangrenzend aan een naburig landbouwgebouw, onder een lichtblauwe hemel.

Dorp in het Pays-d'Enhaut · Vaud

Rougemont

Rond 1073-1085 rond een cluniacenzerpriorij gesticht, bewaart Rougemont een romaanse kerk uit de elfde eeuw en chalets met ingesneden gevels; sinds 2017 lid van de Mooiste Dorpen van Zwitserland.

De stenen resten van de priorij van Rüeggisberg, romaanse arcaden en muurgedeelten die op een groen gazon staan, met beboste heuvels aan de horizon onder een blauwe hemel.

Dorp en cluniacenzerpriorij · Bern

Rüeggisberg

Rond het midden van de elfde eeuw gesticht door twee monniken van abt Hugo van Cluny, bleef de al in 1075 vermelde priorij van Rüeggisberg onvoltooid tot haar opheffing in 1484.

Het middeleeuwse dorp Saillon, verankerd op zijn helling, gedomineerd door zijn ronde toren, met de besneeuwde toppen van de Walliser Alpen die zich achter wolken aftekenen, boven boomgaarden en wijngaarden.

Middeleeuws stadje · Wallis

Saillon

De donjon staat buiten de muren: de kasteelheuvel was te smal om hem te dragen. Beneden leverde de groeve vanaf 1873 een gebandeerd marmer dat Charles Garnier het jaar daarop in de Opera van Parijs liet leggen.

Zomers uitzicht van bovenaf op Saint-Maurice, genomen vanaf een hoog punt in het zuiden: de stad neemt de smalle vlakte in tussen de smaragdgroene Rhône, links omzoomd door grazige taluds, en een steile kalkstenen rotswand rechts, doorboord door een wegtunnel; in het midden steken de torens van de abdij en de stad af tussen de daken; in de verte, onder een heldere blauwe hemel, domineert een scherpe rotspiek — de Dents du Midi — de vallei.

Slot op de Rhône · Wallis

Saint-Maurice

Als etappe van de Via Francigena al in 990 vermeld, en afgesloten door het gouverneurskasteel met zijn 12e-eeuwse brug, brandde de stad in 1693 af voordat ze in 1798, als eerste in Wallis, een vrijheidsboom plantte.

Het dorp Saint-Saphorin genesteld tussen de terrasvormige wijngaarden van Lavaux en het Meer van Genève, rond de kerktoren van zijn kerk, met de Alpenketen die zich op de achtergrond verheft voorbij het meer.

Wijndorp · Vaud

Saint-Saphorin

Het oorspronkelijke dorp aan het water werd in 563 verwoest door de bergstorting van Tauredunum. Hoger herbouwd, schaarde het zich rond een kerk uit 1517-1521, waarvan de ondergrond Romeinse resten bewaart.

De middeleeuwse, meerbogige brug van Saint-Ursanne overspant de groene wateren van de Doubs, voor de huizen met pannendaken en de toren van de oude stad, tegen een beboste helling van de Jura.

Middeleeuws stadje · Jura

Saint-Ursanne

Ontstaan rond een benedictijnenabdij, bewaart het zijn romaanse collegiale kerk, de kloostergang en burgerhuizen uit de 14de tot de 16de eeuw. Op 440 meter, tussen beboste rotsen en rivier, kwam het pas in 1877 uit zijn isolement.

De kerk Sankt Chrischona gezien door het gebladerte: zijn slanke torenspits met kruis en zijn schip met pannendak rijzen op uit een omlijsting van groen gebladerte, onder een blauwe hemel met wolken.

Religieuze plek · Bazel-Stad

Sankt Chrischona

Op de Dinkelberg, op 522 meter, torent de hoogste kerk van het kanton Bazel-Stad boven een ommuurd kerkhof en zendingsgebouwen uit 1840 uit; het platform, via 71 treden, biedt uitzicht op de Vogezen, het Zwarte Woud, de Jura en de Alpen.

Het dorp Schlatt AI met zijn kerk met uivormige toren, omringd door traditionele Appenzeller huizen, op een groen weiland.

Dorp op een bergkam · Appenzell

Schlatt AI

De naam wordt omstreeks 1200 geschreven, Slatte, voor een weide op een helling. De weg naar Appenzell kwam er pas in 1898, de kerk werd op 12 juni 1912 gewijd. De plek staat in de ISOS-inventaris onder nummer 0391.

Het historische plein van Schwyz met zijn patriciërshuizen en standbeeld, overheerst door de rotsachtige Mythen-toppen die in de verte verlicht zijn.

Hoofdplaats onder de Mythen · Schwyz

Schwyz

Het hoofdplein, een van de mooiste barokpleinen van Zwitserland, ligt aan de voet van de Grote Mythen (1899 m) en de Kleine Mythen (1811 m). Schwyz herbergt sinds 1291 de oudste archieven van de Eedgenootschap.

Historische ingekleurde luchtfoto van Sempach, een dorp aan het meer omringd door boomgaarden en velden, aan de oever van het Sempachermeer.

Slagstad · Luzern

Sempach

Op 9 juli 1386 versloegen de Luzerners en hun bondgenoten in de Slag bij Sempach de Habsburgers; het Verdrag van Sempach werd er in 1393 ondertekend. De stad ontving in 2017 de Wakkerprijs voor het behoud van haar oude stad.

Uitzicht van bovenaf op de Inn-vallei vanaf de hoogten van Sent: de rivier kronkelt tussen groene weiden en naaldbossen, op de voorgrond schittert een klein meer, en besneeuwde toppen sluiten de horizon af onder een wisselvallige hemel.

Dorp · Graubünden

Sent

Al in 930 vermeld, ligt Sent op een terras rond 1440 meter boven de Inn. De huizen dragen sgraffito en de gebogen gevel die de naam van het dorp kreeg; de helling eronder is geterrasseerd en doorsneden met hagen.

De kerk van Soazza torent boven het dorp uit vanaf zijn grazige rotssporn, boven aan een stenen trap; op de voorgrond staat een constructie van metalen balken in het gras, tussen beboste hellingen en een heldere hemel.

Dorp in de Mesolcina · Graubünden

Soazza

324 inwoners op 46,4 km², waarvan meer dan de helft bos, een kerk met gestreepte toren op haar rotsuitloper en een beschilderd hospitium: Soazza vormt het scharnier tussen hoge en lage Mesolcina.

Het Winkelriedhaus in Stans onder de sneeuw: een licht bepleisterde gevel met drie niveaus van boogloggia's en een rood pannendak, omringd door met sneeuw beladen bomen, met een besneeuwde top op de achtergrond onder een blauwe hemel.

Aan de voet van de Stanserhorn · Nidwald

Stans

In september 1798 doodden Franse troepen er 414 inwoners, onder wie vrouwen en kinderen, als antwoord op het verzet van het kanton. Vandaag leeft Stans ook van de luchtvaart, met de fabriek van Pilatus Aircraft.

Kasteel Tarasp torent boven een beboste helling boven een klein meer, omringd door groene weiden en rotstoppen, onder een blauwe hemel bezaaid met witte wolken.

Engadiner dorp · Graubünden

Tarasp

Tarasp heeft geen kern: de gehuchten liggen verspreid op de rechteroever van de Inn, rond de rots die de burcht bekroont. Katholiek in een gereformeerd dal, bleef de heerlijkheid tot 1803 Oostenrijks.

De alpenchalet van Taveyanne, volledig bekleed met vergrijsde houten dakspanen, met zijn galerij op palen en zijn witgepleisterde onderbouw, aan de rand van een groene weide omzoomd door een houten hek.

Alpweiler · Vaudse Alpen

Taveyanne

Het gehucht, gedocumenteerd sinds 1270, brandt in 1719 samen met Gryon af; 57 chalets worden herbouwd, waarvan een dertigtal resteert. Zonder elektriciteitsaansluiting staat het op de ISOS-lijst en is het beschermd door een natuurreservaat-erfdienstbaarheid die de gemeente in 1970 ondertekende.

De klassieke, langgerekte gevel van de Thermen van Schinznach, met blauwgrijze luiken en een schilddak, staat tussen gazon en bomen in herfsttinten, aan het einde van een oprijlaan naar de ingang.

Thermaalbad · Aargau

Bad Schinznach

Een zwavelbron die in 1670 door een overstroming werd bedolven en in 1691 op de andere oever werd teruggevonden: daaruit ontstonden een kuuroord, een park en een kapel — en in 1761 de eerste bijeenkomsten van het Helvetisch Genootschap.

Het dorp Trogen, gedomineerd door de kerktoren en een groot wit gebouw met een vijfhoekige plattegrond, strekt zich uit over een beboste helling, omringd door glooiende groene heuvels.

Dorp · Appenzell Buitenrhoden

Trogen

Trogen werd in 1597 hoofdplaats van Appenzell Buitenrhoden en rijgt rond zijn plein de paleizen van de familie Zellweger, gebouwd tussen 1747 en 1809 dankzij de textielhandel. De Landsgemeinde kwam hier bijeen tot de afschaffing ervan in 1997.

Aan de oever van het meer van Zürich staan een donkere vakwerkschuur en een wit herenhuis naast de romaanse torenportaal van de kerk van Ufenau, omringd door bomen in herfstkleuren en riet op de voorgrond.

Kloostereiland · Zürichsee

Ufenau

Otto I schenkt het eiland in 965 aan de abdij van Einsiedeln. De kerk van Sint-Petrus-en-Paulus wordt in 1141 ingewijd. Ridder Ulrich von Hutten sterft er in 1523. In 2012 verhinderde de beschermde status een restaurant van Peter Zumthor.

Langs de turquoise wateren van de Aare staan de huizen van Unterseen op een rij achter een rij bomen, overheerst door de kerktoren, met de besneeuwde toppen van het Berner Oberland aan de horizon.

Stadje op het Bödeli · Bern

Unterseen

Gebouwd op de noordoever van de Aare tegenover Interlaken, brandde Unterseen in 1364 en opnieuw in 1470; Bern liet het herbouwen rond een stadhuis in het midden. De blokbouwgevels stammen uit de 17de tot de 19de eeuw.

De klokkentoren van de voormalige elektriciteitscentrale van het Gaswerk Schlieren, gebouwd in lichte steen met een kegelvormig dak van oranje en grijze ruitvormige tegels en twee zichtbare wijzerplaten, overheerst de gele bakstenen hal van de nabijgelegen Kraftcentrale; de hemel is blauw, met grote witte wolken, en enkele auto's staan geparkeerd voor het gebouw.

Voormalige gasfabriek · Zürich

Gasfabriek Schlieren

Geopend in 1898 en uitgebreid tot 1909, produceerde de gasfabriek van Schlieren tot 250 000 m³ gas per dag voordat ze in 1974 sloot. De gashouder herbergt nu een museum en een werkende stoommachine.

Het industriegebouw van Lorzenweid, met een witte gevel met boogvensters en een schilddak bekroond met een klein torentje, weerspiegelt zich samen met het naburige turbinehuis in het kalme water van het kanaal, onder een blauwe hemel met witte wolken.

Oude spinnerij aan de Lorze, ISOS-site

Industrieterrein Lorzenweid

Het complex ligt aan de Lorze, waarvan de waterkracht ooit de turbines van de spinnerij aandreef; de stuw van de centrale van Hagendorn bestaat nog op de rivier, samen met een verkeersbrug en een houten brug.

Een straat in het oude stadje Valangin, omzoomd door crèmekleurige, witte en beige gevels met rode luiken; op de achtergrond rijzen de spitse poorttoren met klok en de slanke kerktoren van de collegiale kerk op, terwijl een auto en een fietser over de geplaveide weg rijden.

Dorp · Neuchâtel

Valangin

Het kasteel bezet de rots die de doorgang beheerst; het stadje werd er omstreeks 1330 aan de voet van gesticht, de collegiale kerk in 1505 gewijd. In 1853 gaven de hier beschreven lagen hun naam aan het Valanginien.

Het meer van Werdenberg in de schemering, het kalme water weerspiegelt een roze en oranje hemel; in de verte op de oever is het kasteel te zien tussen de bomen en de daken van het stadje, met riet en rotsen op de voorgrond.

Vestingstadje · Sankt Gallen

Werdenberg

Het marktrecht is hier sinds 1289 gedocumenteerd. Het graafschap Werdenberg verandert meermaals van eigenaar voordat het in 1517 aan Glarus wordt verkocht; in 1803 sluit het zich aan bij Sankt Gallen. Het kasteel is sinds 1985 gastheer van een festival.

Een rivier met turquoise water kronkelt tussen een linkeroever omzoomd met bomen in herfstbladeren, met een industriële schoorsteen en een klein bruggetje, en een rechteroever waar een groot licht gebouw met een bruin dak staat; besneeuwde toppen tekenen zich in de verte af onder een strakblauwe hemel.

Door kanaal gesplitst dorp · Glarus/SG

Ziegelbrücke

Het Linthkanaal splitst Ziegelbrücke in tweeën: station en knooppunt aan de kant van Sankt Gallen, de fabriek Fritz & Caspar Jenny (1833), in de ISOS-lijst, aan de kant van Glarus.