Swiss Highlights
Uitzicht van bovenaf op Amsteg vanaf een beboste helling: het dorp met zijn kerktoren ligt in de bodem van de Reuss-vallei, de rivier met grindbanken doorkruist het, de snelweg en de weg volgen de linkeroever en het spoorviaduct van de Gotthard overspant de ravijn rechts, tussen steile hellingen.

Met het gezin, geen beperking gemeld

Collecties

116 aangesloten plekken · AG, AI, AR, BE, BL, BS, FR, GE, GL, GR, JU, LU, NE, NW, OW, SG, SH, SO, SZ, TG, TI, UR, VD, VS, ZG, ZH

Deterministisch criterium: het corpus beschrijft de bezoekomstandigheden van deze plek en meldt geen bijzondere beperking (gereguleerde toegang, blootgesteld terrein, niet vrij toegankelijke locatie). Dit criterium beweert niet dat kinderen de plek leuk vinden — niets in het corpus meet dat.

Suggesties voor het gezin

Suggesties voor koppels

AmstegAndelfingenAppenzellArlesheimAsconaAumüliAuvernierAvenchesBaselBauenBergün/BravuognBern, oude stadBeromünsterBurgdorf (Berthoud)BönigenBosco/GurinBreil/BrigelsBremgartenBüren an der AareBursinsCascade de la PissevacheCastasegnaWaterkrachtcentrale van BirsfeldenMatterhornChampéryKasteel ChillonRijnwatervallenBerninapasDardagnyDiessenhofenEglisauEigerEndingenEnnendaGimmelwaldAletschgletsjerAareschluchtGorges de la SuzeVerenaschluchtGorges de la TaminaGorges du TrientGornergratGottliebenGrandsonGrandvillardGrimentzGrotte aux FéesGrottes de VallorbeGruyèresHalenHeidenHembergHermanceHospentalBrissago-eilandenInterlakenJungfraujochKehrsitenKirchhofenKleine ScheideggLa Chaux-de-FondsLa NeuvevilleLaufenLausanneLe LanderonLe PontLessocLichtensteigBerninaspoorlijnLeukLöwenburgLuzern, oude stad en KapellbrückeLuganoMadulainMalansJungfrauMerideMönchMorcoteMoudonMuggioMürrenNeunkirchNiedergestelnObermuttenKlein MatterhornPorrentruyRiehenRigiRomainmôtierRossinièreRougemontRüeggisbergSaillonSaint-MauriceSaint-SaphorinSaint-UrsanneSankt ChrischonaSchilthornSchlatt AISchwyzSedrunTaveyanneTitlisUfenauUnterseenUrnäschGasfabriek SchlierenIndustrieterrein LorzenweidValanginWerdenbergYvorneZermattZiegelbrückeZofingenZürich
Interactieve kaart — schematisch overzicht van Zwitserland.
Uitzicht van bovenaf op Amsteg vanaf een beboste helling: het dorp met zijn kerktoren ligt in de bodem van de Reuss-vallei, de rivier met grindbanken doorkruist het, de snelweg en de weg volgen de linkeroever en het spoorviaduct van de Gotthard overspant de ravijn rechts, tussen steile hellingen.

Doorgangsdorp · Uri

Amsteg

Pleisterplaats in de 18e eeuw, geruïneerd door de komst van de spoorweg, in de 20e opgericht door waterkracht: de centrale van 1922 werd in 1998 vervangen door een installatie in de berg.

De overdekte houten brug gezien vanaf de oever, driekwart aanzicht: een lange bekleding van grijze planken en een rood pannendak doorkruisen het hele beeld, gedragen door een stenen pijler midden in de Thur; het kalme groene water weerspiegelt de boog en de oevervegetatie, en vogels zitten op een rij op de nok van het dak.

Dorp in het Weinland · Zürich

Andelfingen

In 1248 vermeld, beheerste Andelfingen een van de weinige overgangen over de Thur: een tol, een in 1324 verbrede brug, in 1799 verwoest en in 1814-1815 in hout herbouwd. Er staan nog een kasteel uit 1780-1782 en een kanselarij uit 1697.

De beschilderde topgevel van het apotheekhuis in Appenzell, van onderaf gezien: de daklijn tekent een omgekeerde curve, geaccentueerd met blauwe schubben op een witte ondergrond, twee rijen witte panelen dragen elk een geschilderde plant, kleine roedenramen met ronde glas-in-loodinzetten vullen de ruimte ertussen, en bloembakken sluiten de onderkant van het beeld af.

Dorp · Appenzell Innerrhoden

Appenzell

Een plaats van 5778 inwoners aan de voet van de Appenzeller Vooralpen, waarvan de in 1071 vastgelegde naam «de cel van de abt» betekent. Op het plein stemmen de burgers nog met handopsteken.

Vijver van de Ermitage van Arlesheim in de herfst: een witte houten loopbrug steekt uit boven het water bedekt met waterlelies, voor een beboste helling met geel, oranje en rood gebladerte.

Dorp en tuin · Basel-Landschaft

Arlesheim

De kapittelkerk en de kanunnikenhuizen, vanaf 1679 gebouwd, sluiten een in één ontwerp aangelegd plein. Buiten het dorp spreidt de Ermitage over zo'n veertig hectare haar grotten, vijvers en paden uit.

De boulevard van Ascona gezien vanaf een steiger: een rij gele, rode, blauwe en roze huizen omzoomt de Piazza Motta, de klokkentoren van de kerk van Santi Pietro e Paolo in het midden, links een palmboom en op de achtergrond de bergen van het Lago Maggiore.

Plaats aan het meer · Ticino

Ascona

Een rij beschilderde huizen sluit het plein dat op het meer uitkomt, achter de campanile van Santi Pietro e Paolo. Op de heuvel staan de licht-en-luchthutten van 1901-1902 en het hotel van 1926-1928.

De molen van l'Aumüli en de bijgebouwen: een hoog witgekalkt vakwerkgevel onder een breed, sterk hellend bruin pannendak met een royale overstek, omgeven door een omheinde tuin met bloeiende mauve vlinderstruiken, met op de achtergrond het bos op de zuidelijke helling van de Albis.

Historische molen · Stallikon, Zürich

Aumüli

Vermoedelijk in de 9e eeuw gebouwd en sinds 1328 gedocumenteerd, behoudt de Aumüli haar waterrecht, rad en zagerij. In 1993 beschermd en in 2012 op de Isos-lijst geplaatst, maalt ze sinds 2007 weer spelt.

Het geplaveide plein van Auvernier onder een onweerslucht: in het midden een stenen zuilfontein met lang bassin; links okerrode en gele gevels met blauwe luiken langs een aflopend steegje; rechts een gele stenen muur met de grote geschilderde tekst «Coste — vins en gros»; achter de pannendaken een leien torenspits en donkere wolken.

Wijndorp · Neuchâtel

Auvernier

In 1011 voor het eerst vermeld, leefde Auvernier van visserij en wijnbouw. Het slot uit 1559 bewaart zijn gewelfde kelders, het kanton vestigde hier in 1888 zijn wijnbouwschool, en sinds 1974 beschermt de wet de wijngaardpercelen.

Laat in de middag uitzicht op de oude binnenstad van Avenches: op de voorgrond, twee Romeinse zuilen rechtop in het gras, overblijfselen van het Cigognier-heiligdom; voorbij de daken domineert de Tornallaz, een vierkante toren met puntdak van de oude stadsmuur, boven de Vaudse huizen met lichte gevels en kleurige luiken.

Romeinse hoofdstad · Vaud

Avenches

Aventicum telde in de hoge keizertijd meer dan 20 000 inwoners voordat het in 258 door de Alemannen werd verwoest. Het in 1753 herbouwde stadhuis beheerst het plein; het IENA, geopend in 1999, maakte er de Zwitserse paardenstad van.

De Rijn gezien vanaf een brug, bij helder weer: op de linkeroever verheft de kathedraal van rode zandsteen haar twee torenspitsen en het geglazuurde pannendak boven een kademuur en een bomenrij; de lichte gevels van de oude stad lijnen vervolgens het water tot aan de bogen van een brug die het perspectief afsluit; op de voorgrond rechts liggen enkele witte bootjes afgemeerd langs de oever, onder een wolkenloze blauwe hemel.

Rijnstad · Basel-Stadt

Basel

De Rijn maakt hier een bocht voordat hij Zwitserland verlaat; de stad overspant hem en raakt Frankrijk en Duitsland. Universiteit uit 1460, een veertigtal musea in het kanton, een carnaval op de immateriële erfgoedlijst van UNESCO.

Zomers uitzicht van bovenaf vanaf een stenen pad met een houten leuning, afdalend naar het dorp Bauen genesteld aan de oever van het Vierwoudstrekenmeer; de ui­koepeltoren van de Sint-Idakerk steekt af tussen de daken, tegenover het turkooizen water van het meer, omsloten door beboste rotsen en rotsachtige toppen onder een blauwe hemel bezaaid met wolken.

Meeroever, Nobels fabriek, volkslied

Bauen

Aan de westoever van het Urnersee, aan de voet van de Bauenstöcke, staat het milde klimaat (vijgen, palmen) in contrast met de industriële geschiedenis van Isleten, waar Nobel tot 2003 dynamiet en springstofgelatine produceerde.

Besneeuwde straat in Bergün omzoomd met Engadiner huizen met met sneeuw beladen daken; op de achtergrond een besneeuwde berghelling onder een heldere hemel.

Graubünden · Albuladal

Bergün/Bravuogn

Op 1367 meter in het Albuladal rijgt Bergün zijn Engadiner huizen met sgraffito langs één stijgende straat. De Reto-Romaanse naam Bravuogn is sinds 1943 officieel.

De Kramgasse in Bern, omzoomd door zandstenen gebouwen met arcades: op de voorgrond de Zähringerbrunnen, een beschilderde fontein bekroond met een beer in harnas, en op de achtergrond de Zytglogge-toren met zijn gouden wijzerplaat en groene torenspits.

Oude stad · Bern

Bern, oude stad

Ruim zes kilometer arcades, fonteinen uit de 16e eeuw en de Zytglogge bepalen het ritme van een centrum dat na de brand van 1405 in zandsteen werd herbouwd.

Uitzicht op Beromünster vanaf een hellende weide: op de voorgrond een boomgaard en hoog gras, dan de bruine pannendaken van het stadje; in het midden de witte toren van de collegiale kerk met een hoge rode spits, en daarachter de bebouwde heuvels van het Wynental onder een blauwe hemel met witte wolken.

Kapittelvlek · Luzern

Beromünster

Twee kernen, de markt-Flecken en het Stift van de kanunniken, op 642 meter. Helias Helye voltooide hier op 10 november 1470 het eerste gedateerde in Zwitserland gedrukte boek; de zender die de plaats haar naam gaf, zweeg in 2008.

Het kasteel van Burgdorf van onderaf gezien, aan het einde van de dag: gelegen op een met begroeiing bedekte rotsrichel, een vierkante donjon met steil dak, een lichtgekleurd woongedeelte met blauwe luiken en een ronde toren bedekt met dakpannen, onder een blauwe hemel met wolken; het strijklicht verlicht de zuidzijde van de gevels.

Stad in het Emmental · Bern

Burgdorf (Berthoud)

De burcht houdt de uitloper boven de stad; haar naam duikt al in 1084 op. In 1273 legt de Goldene Handfeste het stadsrecht schriftelijk vast, vijf eeuwen lang van kracht. In 1899 maakt de lijn naar Thun de stad tot laboratorium van de elektrische tractie.

Luchtfoto vanaf de Harderkulm op het dorp Bönigen, genesteld bij de turkooizen monding van de Lütschine in het Brienzersee; de daken van het dorp liggen op een rij tussen het turkooizen water en groene weiden, aan de voet van steile, volledig beboste hellingen die oplopen naar het einde van de vallei.

Berns dorp · Brienzersee

Bönigen

Bönigen, aan de monding van de Lütschine in het meer van Brienz, was rijksleen van de baronnen von Eschenbach, in 1261 overgedragen aan het klooster van Interlaken; het dorp weigerde in 1528 de Reformatie en telt nu 2786 inwoners.

Op de voorgrond een droogstenen muurtje en een weide met bloeiende paardenbloemen; erachter liggen de huizen van Bosco/Gurin, witgepleisterd en bedekt met brede stenen platen, op een rij rond de uivormige kerktoren; op de achtergrond lichte lariksen en twee nog besneeuwde bergkammen onder een meihemel.

Dorp · Val Rovana, Ticino

Bosco/Gurin

Walsers vestigden zich hier in de dertiende eeuw en brachten een Alemannisch dialect mee dat het isolement ouderwets heeft gehouden. Op 1506 meter blijft Bosco/Gurin het hoogste dorp van Ticino, en het enige met een Duitstalige traditie.

Zomers uitzicht genomen vanaf de tegenoverliggende helling, boven het bos: het dorp Breil/Brigels ligt uitgespreid op zijn terras van gras en bos, lichte huizen gegroepeerd langs de helling, met een klein turkooizen meertje links ervan; op de voorgrond dalen sparren af naar de leegte van de Vorderrhein-vallei, en op de achtergrond stapelen de bergketens van de Surselva zich onder een hemel met stapelwolken.

Surselva-dorp · Graubünden

Breil/Brigels

In 765 vermeld als Bregelo draagt het dorp sinds 1943 zijn dubbele Reto-Romaanse en Duitse naam. Erboven blijft sinds 1911 een sparrenbos onbeheerd, tussen 1.580 en 2.015 meter.

Panorama van Bremgarten vanaf de tegenoverliggende oever van de Reuss, aan het einde van een herfstdag: links steekt een overdekte houten brug met lang pannendak de rivier over vanaf een witte poorttoren; een schuimende stuw doorkruist de stroom over de hele breedte; boven de oevermuur staan de huizen van het stadje in ocher, gele en witte gevels op een rij, overheerst door een hoge klokkentoren met rood dak en twee kerktorens. De rivier, glad en donker, weerspiegelt de hele stad in de onderste helft van het beeld.

Stadje · Aargau

Bremgarten

De oude stad ligt in een bocht van de Reuss, nog altijd overspannen door een overdekte houten brug. Vier grote markten bepalen het jaar: die van Pasen en Pinksteren zijn ruim 750 jaar oud, de kerstmarkt uit 1995 telt meer dan 300 kramen.

De overdekte houten brug van Büren an der Aare, van opzij gezien op een mistige ochtend: een lang donker houten dek onder een okerkleurig pannendak, gedragen door metselwerkpijlers midden in de Aare, waarboven mist opstijgt boven het kalme water; op de voorgrond de geplaveide oever.

Middeleeuws stadje · Seeland

Büren an der Aare

Sinds de 13e eeuw verbindt een houten overgang beide oevers. Acht keer verwoest door hoogwater, ijsgang of brand, staat nu de negende versie, in 1991 geopend na de brandstichting van 1989.

Het dorp Bursins gezien vanaf de wijngaarden aan het einde van de dag: rijen wijnranken vullen de hele voorgrond, de huizen en de kerktoren dringen samen in het midden van de helling, en daarachter vervagen de vlakte, het Meer van Genève en de overkant in de hittenevel.

Wijndorp · La Côte, Vaud

Bursins

De kerk Saint-Martin, gebouwd in de 11e eeuw en vanaf 1238 priorij van Romainmôtier, houdt het bovenste deel van het dorp. Daaronder lopen de wijngaarden af naar de vlakte en het meer.

De waterval daalt in de linkerhelft van het beeld als een lang wit vlak tegen een donkere rotswand met graszones; rechts stijgt de rotsachtige helling in vol zonlicht naar een wolkenloze blauwe hemel, en op de voorgrond splitst het water zich in stroompjes tussen bruine rotsblokken en groene grasbossen.

Waterval · Wallis

Cascade de la Pissevache

Al sinds de 17de eeuw bekeken, dreef hij ook molens aan; vanaf 1866 leidde een loopbrug bezoekers onder het water door. De stuwdam van Salanfe, gebouwd van 1947 tot 1950, heeft het debiet sterk verminderd.

Uitzicht vanaf een helling op de stenen daken van het dorp, dicht opeengepakt rond een kerktoren, in de holte van een beboste vallei die wordt afgesloten door in nevel gehulde toppen; op de voorgrond omzomen een bloeiende weide en hoge paarse bloemen het uitzichtpunt.

Grensdorp · Val Bregaglia

Castasegna

Castasegna, laagstgelegen dorp van het Bündner Bergell, vermeld sinds 1374, verenigt Villa Garbald (1862-1864, Gottfried Semper) en de Roccolo-toren (2004, Miller & Maranta), bij Europa's voormalig grootste kastanjebos.

Van benedenstrooms, in het warme licht van het einde van de dag: de machinehal strekt zich uit boven de Rijn onder een zaagtanddak, met een glazen gevel geritmeerd door V-vormige stijlen; links dragen twee pijlers van de stuwdam donkergroene cabines met elk twee ronde openingen, en de doorgang over de stuwdam laat enkele silhouetten zien. Het bijna roerloze groene water van de rivier weerspiegelt het geheel.

Rivierkrachtcentrale · Rijn

Waterkrachtcentrale van Birsfelden

Vier kaplanturbines onder een verval van 12 meter, twee sluizen voor de vrachtschepen en over het geheel een pad voor voetgangers en fietsers. Tussen 2006 en 2015 leverde de centrale gemiddeld 570 GWh per jaar.

Bij zonsopgang neemt de donkere piramide van de Matterhorn het midden van het beeld in, tussen lagere besneeuwde bergkammen; het Stellisee, op de voorgrond volkomen roerloos tussen twee oevers met kort gras, weerspiegelt hem exact, samen met de roze en gouden wolken die de lucht doorkruisen.

Top · Wallis en Valle d'Aosta

Matterhorn

Vier wanden sluiten zich 400 meter onder de top. De topgraat van 100 meter draagt twee toppen en vormt de grens; de eerste beklimming, in 1865, kostte vier van de zeven mannen het leven.

Vogelvluchtperspectief op de vallei vanaf een beboste helling: op de voorgrond donkere sparren en een door een pad doorkruiste alpenweiderug, op de bodem van de vallei het dorp dat zich langs de weg uitstrekt, met dicht opeengepakte daken tussen de weiden. Links steekt een nog besneeuwde kalksteenkam met zijn tanden boven de bossen uit; rechts klimmen grazige hellingen bezaaid met chalets naar andere toppen. De lucht vult het bovenste derde deel, vol stapelwolken van mooi weer.

Bergdorp · Wallis

Champéry

Het toerisme begon hier in 1857 met de opening van een eerste hotel. Van zijn kerk uit 1725 hield Champéry een toren over die noch met een dak noch met een spits eindigt, maar met vier stenen bogen in kroonvorm, beschermd in 1974.

Het kasteel van Chillon gezien vanuit het zuiden: de torens en het hoofdgebouw, met pannendaken bedekt, rijzen op boven een rots aan de oever van het meer van Genève, langs een met bomen omzoomd oeverpad.

Middeleeuws kasteel · Vaud

Kasteel Chillon

Op een kalkrots aan de rand van het Meer van Genève stapelt Chillon acht eeuwen bewoning: grafelijke residentie van Savoye, ruim tweehonderdzestig jaar Berns baljuwschap, kantonnaal monument sinds 1798.

De Rijnwaterval in volle breedte: het witte watervlak splitst zich rond de met vegetatie bedekte centrale rots; op de oever die de waterval overziet, staat kasteel Laufen, omringd door bomen in herfstkleuren, en een brug overspant de rivier stroomopwaarts.

Waterval · Schaffhausen

Rijnwatervallen

Een waterscherm van 150 meter breed valt 23 meter over een drempel van Malmkalksteen. In het zomergemiddelde ligt het debiet rond 600 kubieke meter per seconde.

Een rood-witte trein van de Reto-Romaanse Spoorwegen steekt een lage metalen brug over aan de rand van de Lago Bianco, waarvan het turkooizen water bijna het hele beeld vult; op de voorgrond omzomen hoge gouden grassen de oever, onder een gesluierde hemel.

Hoogste heel het jaar open Alpenpas

Berninapas

Op de waterscheiding tussen Zwarte Zee en Adriatische Zee liggen bij de pas een hospitium en twee meren, de Lej Nair en het Lago Bianco. De weg werd aangelegd in 1842-1865 (38 km); de Reto-Romaanse spoorlijn werd gebouwd in 1908-1910.

Drone-luchtfoto van het dorp Dardagny, genomen aan het einde van de middag: het Genèefse kasteel, met leien dak en centrale toren, neemt het midden van het beeld in, omringd door de kerktoren en de pannendaken van het dorp; rondom strekken zich rijen wijnstokken, bewerkte velden en bosjes uit, onder een schampend licht dat de schaduwen verlengt.

Wijndorp · Genève

Dardagny

Het grootste kasteel van het kanton Genève, in 1723 herbouwd door bankier Jean Vasserot, vormt het centrum van het dorp; in 1978 eerde de Wakkerprijs het behoud van de plek, sinds 2021 lid van de Mooiste Dorpen van Zwitserland.

Uitzicht van bovenaf op Diessenhofen vanaf een hoogte op de tegenoverliggende oever: de Rijn in een bocht, de overdekte houten brug links, een passagiersboot voor de kade, de dicht opeengepakte daken van het stadje en de kerktoren in het midden, onder een zomerse hemel met stapelwolken.

Rijnstadje · Thurgau

Diessenhofen

In 1178 door de graven van Kyburg tot stad verheven, behield Diessenhofen zijn middeleeuwse plattegrond, de Zegeltoren met dierenriemwijzerplaat en de overdekte houten brug die de Rijn oversteekt naar Duitsland.

De bebouwing van Eglisau gezien vanaf de brug: een rij huizen met rode houten balkons die in de blauwe Rijn duiken, een uivormige klokkentoren midden in de rij, de met wijngaarden beplante helling erboven en de rivier die zich tussen beboste heuvels verwijdert.

Wijnstadje aan de Rijn · Zürich

Eglisau

Aan de noordoever van de Rijn zet Eglisau zijn huizen vlak aan het water onder wijnhellingen. De stuw die tussen 1916 en 1920 werd gebouwd, tilde de rivier 8,5 meter op en nam de oude brug en de huizen aan de oever mee.

De noordwand van de Eiger frontaal gezien in de zomer: een muur van donkere kalksteen, doorsneden met hellende lagen, bekroond door een besneeuwde toppiramide onder rafelige wolken, met grazige hellingen en sneeuwvelden aan de voet van de wand.

Top · Berner Alpen

Eiger

De Eiger draagt zijn top op 3.967 meter boven Grindelwald. Zijn noordwand van ongeveer 1.650 meter werd pas in juli 1938 doorklommen; sinds 1912 loopt er een spoorlijn dwars door de berg.

Zwart-witluchtfoto van het dorp Endingen, genesteld in de holte van een bebost dal. De daken van het oude dorp scharen zich rond een centrale as, omringd door boomgaarden in rijen en glooiende weilanden; op de achtergrond sluit een beboste bergkam de horizon af, onder een heldere hemel. Een hoek van een vliegtuigvleugel is te zien in de linkerbovenhoek van de opname.

Historische joodse gemeente · Aargau

Endingen

Zonder katholieke of gereformeerde kerk is de synagoge het enige religieuze gebouw van het dorp: gebouwd in 1764 en herbouwd in 1852 na de pogrom van 12 september 1802. Ruth Dreifuss, in 1999 bondspresident, werd hier in 1940 geboren.

Een bakstenen fabrieksschoorsteen staat voor een piramidevormige berg die volledig verguld is door het schampende licht van een winterse zonsondergang, met een geel-oranje verlichte flank die contrasteert met een blauwpaarse hemel doorstreept van lange, dunne wolken. Op de voorgrond industriële en woongebouwen met besneeuwde daken, omringd door een moestuin onder de sneeuw; een dunne wassende maan is rechtsboven aan de hemel zichtbaar.

Voormalig industriedorp · Glarus

Ennenda

2684 inwoners, een Gemeindehaus met de allure van een paleis, gebouwd in 1889-1890, chocolatier Läderach: Ennenda, sinds 2011 gefuseerd met Glarus, leefde eerst van de handel in leistenen tafels, daarna van textiel.

Het rode golfplaten dak van een houten chalet vult de voorgrond, met een ronde witte schoorsteen erop; erachter daalt een weide met hoog gras en veldbloemen af naar een bebost dal waar een beekje, wit van gesmolten sneeuw, doorheen kronkelt. Op de achtergrond tekent zich een keten van rotsachtige, vergletsjerde toppen af tegen een blauwe hemel met verspreide wolken, in het felle licht van hoogzomer.

Autovrij bergdorp · Bern

Gimmelwald

130 inwoners in 2003, een Walserhuis uit 1658, een tot op heden onmogelijke toegang per auto: Gimmelwald ligt op 1367 m tussen Stechelberg (867 m) en Mürren (1650 m), aan de voet van het UNESCO-gebied Jungfrau-Aletsch.

De Aletschgletsjer gezien vanaf de Eggishorn: de ijsrivier, doorsneden met lange evenwijdige donkere banden, beschrijft een brede bocht tussen besneeuwde hellingen; op de achtergrond tekenen zich de toppen van de Berner Alpen af tegen een blauwe hemel.

Gletsjer · Wallis

Aletschgletsjer

Drie ijsstromen komen samen op de Konkordiaplatz tot de grootste gletsjer van de Alpen. Hij stroomt 180 tot 200 meter per jaar en verliest tot 50 meter lengte per jaar.

Verticaal beeld op waterhoogte, turquoise water vult de volledige onderkant van het kader: de kalkstenen wanden van de kloof versmallen tot een smalle, donkere doorgang, met mos begroeid en rechts bedekt met felgroene varens, tot aan een zwarte spleet helemaal bovenaan, de enige lichtopening.

Rivierkloof · Berner Oberland

Aareschlucht

In 1888 wordt hier een pad voor bezoekers geopend; de elektrische verlichting voor nachtwandelingen dateert van 1912. De 1400 meter lange kloof bereikt 180 meter diepte en versmalt plaatselijk tot 1 meter breed.

Een metalen loopbrug klampt zich vast aan de rotswand van een nauwe, beboste kloof, met uitzicht op een turquoise bergstroom die tussen grote rotsblokken naar beneden stort; de donkere, met mos begroeide rots omlijst een lichtopening met groen loof bovenaan het beeld.

Kalkkloof · Biel, Bern

Gorges de la Suze

In 1889 werd er een wandelpad aangelegd; de kloof kwam vanaf 1927 deels onder natuurbescherming. De sinds 1532 geattesteerde naam Taubenloch blijft van onzekere oorsprong, ondanks meerdere concurrerende verklaringen.

Het herfstpad naar de kluizenarij van Sint-Verena slingert tussen twee kalkstenen wanden vol kleine grotten, onder een gewelf van roodbruin en gouden gebladerte; op de achtergrond nestelt de witte kapel met rode klokkentoren zich tegen de rots, omringd door een omheinde tuin en een ouderwetse straatlantaarn.

Kluizenaarskloof · Solothurn

Verenaschlucht

Eind achttiende eeuw door de Franse diplomaat Louis Auguste Le Tonnelier de Breteuil tot romantische tuin aangelegd, staat de kloof op de ISOS-lijst, en is de kluizenarij Zwitsers cultuurgoed van klasse A.

Een lichtstraal valt bijna verticaal tussen de hoge donkere wanden van de Taminakloof, waarbij de met mos begroeide rotswand en de kiezelbedding van de bergstroom worden verlicht; een kleine houten schuilplaats is genesteld op een richel aan de voet van de spleet.

Kalksteenkloof · Sankt Gallen

Gorges de la Tamina

Tussen Pfäfers en Bad Ragaz sleet de Tamina in 15.000 jaar een 8,4 km lange kloof uit, overspannen door natuurlijke rotsbruggen; aan het einde voedt een sinds 1350 gebruikte bron van 36,6 °C tegenwoordig de baden van Bad Ragaz.

Houten loopbrug met leuning die de Trient-kloven oversteekt boven helder turkooizen water, tussen twee bemoste rotswanden; op de achtergrond nog een loopbrug en een beveiligingsnet gespannen boven de kloof.

Alpenkloof · Wallis

Gorges du Trient

Tussen de gemeenten Salvan, Vernayaz en Martigny sneed de Trient een 2 km lange kloof door gesteente van morenen, amfiboliet, kalksteen en leisteen; twee bruggen markeren het pad dat er langs loopt tot aan de Pissevache-waterval.

Een oranje treinstel van de Gornergratbahn rijdt over een kleine besneeuwde stenen brug, tussen de bovenleiding en de metalen masten door; erachter stijgen de witte hellingen van de Gornergrat op naar de Matterhorn, een donkere besneeuwde piramide die de bergketen domineert, onder een avondhemel doorstreept met roze wolken.

Topkam · Wallis

Gornergrat

Vanaf deze kam op 3.133 meter zijn meer dan twintig Alpentoppen boven 4.000 meter in één blik te vatten. Sinds 1898 klimt hier een tandradbaan, en twee hoteltorens herbergen observatoria.

Kasteel Gottlieben, met een lichte gevel met kantelen op de topgevels en twee torentjes met rode kegeldaken, staat aan de oever van de Seerhein achter een scherm van treurwilgen en bomen met roze en groen loof; de spiegeling strekt zich uit over het kalme water, onder een zomerhemel bezaaid met grote stapelwolken.

Dorp aan de Seerhein · Thurgau

Gottlieben

Het dorp werd in 1251 versterkt door bisschop Eberhard von Waldburg. Zijn slot diende als gevangenis: Jan Hus en tegenpaus Johannes XXIII zaten er in 1415 vast, tijdens het concilie van Konstanz.

Uitzicht op het stadje Grandson vanaf de overkant van het meer van Neuchâtel, aan het eind van de dag: het middeleeuwse kasteel, met ronde torentjes en een rood dak, domineert de oever, omringd door de dorpsdaken en de spitse kerktoren van de tempel; op de achtergrond strekt een beboste helling zich uit onder gouden licht, en een vogel vliegt over het rustige water op de voorgrond.

Historisch stadje · Vaud

Grandson

Het kasteel van Grandson, in het centrum van het stadje, torent boven de oevers van het meer van Neuchâtel waar de eedgenoten Karel de Stoute op 2 maart 1476 versloegen; Grandson behoort sinds 2016 tot de Mooiste Dorpen van Zwitserland.

Boerenerf in Grandvillard: een rondboogpoort van steen onder een afdak met dakpannen, een klimroos op een houten pergola, en een oude stenen drinkbak voor een smeedijzeren hek; op de achtergrond tekent de witte, met dakpannen gedekte gevel van het huis en een top van de Fribourgse Vooralpen zich af onder een zomerhemel.

Beschermd dorp · Gruyère

Grandvillard

In 1388 vrijgekocht van de mainmorte, kreeg de gemeente in 1439 haar vrijheidsbrief. De huidige kerk werd in 1603 ingewijd, de brug over de Sarine gebouwd in 1641. Sinds 2019 behoort Grandvillard tot De Mooiste Dorpen van Zwitserland.

Het dorp gezien vanaf de voet van de helling, in volle zomer: op de voorgrond twee zwartgeblakerde houten graanschuren (raccards) op hun stelten en ronde stenen platen, boven moestuinen; daarachter stapelen de larikshouten huizen zich op, balkons vol rode geraniums, tot aan de witte spitse kerktoren en het hoge missiekruis dat boven de daken uitsteekt. Rechts de beboste helling van het Anniviers-dal en een rotsrichel onder een wolkeloze blauwe hemel.

Wallis · Val d'Anniviers

Grimentz

Grimentz houdt zijn helling op 1572 meter boven het Val d'Anniviers. Raccards op stelten staan naast de Maison Bourgeoise uit 1550, in wier kelders de vin du Glacier rijpt.

De ingang van de Grotte aux Fées, aan de voet van een rotswand overwoekerd met klimop en struiken: een klein houten onderkomen met hellend dak beschermt de toegang, aan het einde van een pad omzoomd door een witte reling, onder een heldere zomerhemel.

Toeristische grot · Wallis

Grotte aux Fées

Op 15 augustus 1864 opengesteld, volgt de ingerichte gang het gesteente over 504 meter en eindigt aan de voet van een val van 77 meter. Daarachter ligt een netwerk van 3.630 meter, door het leger verlengd tussen twee forten in Wallis.

In een smalle galerij van de grotten van Vallorbe hangen stalactieten van het rotsgewelf boven een bezoeker met een hoofdlamp, die zich vooroverbuigt bij de druipsteenformaties; de vloer heeft een betonnen pad langs de wand, onder warme verlichting.

Karstgrot · Vaud

Grottes de Vallorbe

De Orbe verlaat het meer van Joux, verdwijnt in de kalksteen en komt 4,8 kilometer verderop weer boven in Vallorbe. De ondergrondse loop meet 2980 meter met 228 meter verval; een derde van het bekende stelsel loop je in een uur.

Uitzicht op Gruyères en zijn kasteel, gelegen op een groene heuvel omringd door wallen, met de besneeuwde toppen van de Fribourgse Voor-Alpen die zich aftekenen aan de horizon onder een blauwe hemel met wolken.

Middeleeuws stadje · Fribourg

Gruyères

2339 inwoners, een kasteel gevormd door acht eeuwen bouwgeschiedenis, een museum voor Tibetaanse kunst en een gewijd aan H. R. Giger: Gruyères ligt op een rotsuitloper, met een grondgebied tussen 693 en 2002 meter.

Luchtfoto van de Siedlung Halen: de rijwoningen met platte daken staan trapsgewijs opgesteld in de holte van een dicht beboste vallei, bijna verscholen onder het bladerdak.

Rijtjeswoningenwijk · Bern

Halen

78 woningen en 5 ateliers in drie getrapte rijen, zichtbeton, tuinen afgesloten door muren: de Siedlung Halen van Atelier 5 staat te boek als cultuurgoed van nationaal belang.

Uitzicht van bovenaf op Heiden en het Bodenmeer: op de voorgrond de daken van het stadje en een rode tandradtrein, dan het blauwe water van het meer, bezaaid met enkele zeilboten, dat zich uitstrekt tot de tegenoverliggende oever.

Dorp · Appenzell Ausserrhoden

Heiden

Een plaats van 4383 inwoners, gelaagd tussen 400 en 790 meter, kuuroord sinds 1848 en met de oever verbonden door een tandradbaan. Henri Dunant bracht er zijn laatste achttien jaar door.

Uitzicht op de weelderig groene alpenweiden van Hemberg, bezaaid met geïsoleerde boerderijen, met de besneeuwde bergketen van de Säntis en het Alpstein die zich aan de horizon verheft onder een blauwe lucht.

Bergdorp · Sankt Gallen

Hemberg

Paritair sinds 1526 liet Hemberg katholieken en protestanten tweeënhalve eeuw lang in hetzelfde gebouw kerken, tot aan de twee kerken van 1779 en 1782. De plaats loopt van 709 tot 1.139 meter.

Uitzicht vanaf de hoogten van het stadje Hermance, over pannendaken en een treurwilg, met een antenne die boven de naburige daken uitsteekt, op het rustige meer van Genève en de tegenoverliggende oever omzoomd door heuvels, onder een heldere hemel.

Middeleeuws stadje · Genève

Hermance

Een nieuwe stad van de heren van Faucigny: Hermance behield zijn ringmuur, de ronde donjon van omstreeks 1337-1338 en een haven met 159 ligplaatsen. Savoois tot het verdrag van Turijn van 1816, meet de gemeente 1,44 km².

Een span van vijf paarden, drie appelgrijzen en twee vossen, trekt een geel-zwarte postkoets over een grindweg die afdaalt naar de bodem van het Urserendal; twee postiljons in rood vest en zwarte hoed houden de teugels vast. Rechts staat de vierkante ruïnetoren van Hospental op een grasheuvel boven de daken van het dorp; op de achtergrond sluiten rotsruggen en sneeuwvelden het dal af onder een wolkenloze blauwe hemel.

Gotthard-dorp · Uri

Hospental

182 inwoners, een toren uit de 13e eeuw zonder verdiepingsvloeren en houten huizen die na de brand van 1669 zijn herbouwd: Hospental ligt waar twee bergbeken samenkomen tot de Reuss.

Tijdens het blauwe uur steekt het kleine beboste eiland van Brissago af tegen het kalme Lago Maggiore: de verlichte ramen van een villa doorbreken het gebladerte, en hun gouden weerspiegelingen strekken zich uit over het water onder een hemel doorkruist met roze wolken.

Tuineilanden · Ticino

Brissago-eilanden

San Pancrazio, het grote, draagt een subtropische tuin en is per boot bereikbaar. Sant'Apollinare, het kleine, blijft gesloten en bewaart de ruïne van een romaanse kerk. Het kanton Ticino en vijf partners kochten ze in 1949.

Vanaf een beboste bergkam duikt het uitzicht over het turkooizen Brienzersee, dan over de vlakte van Interlaken doorkruist door de rivier, voordat de steile bergwand de horizon afsluit onder een met wolken beladen hemel.

Stad · Berner Oberland

Interlaken

Een gemeente van 6123 inwoners op een vlakke landtong van vier kilometer tussen twee meren. De Latijnse naam dateert pas van 1891: daarvoor heette ze Aarmühle, de molen aan de Aare.

Vanaf de rotsen van de Jungfraujoch klemt een gebouw met betonnen muren en houten bekleding, grotendeels van glas, zich vast aan de rotswand; lager strekt zich de lange witte stroom van de Aletschgletsjer uit, omlijst door besneeuwde toppen, onder een blauwe hemel doorstreept met wolken.

Spoorwegpas · Berner Alpen

Jungfraujoch

De lijn, in 1893 voorgesteld door Adolf Guyer-Zeller en voltooid in 1912 na 7,1 km tunnel onder de Eiger en de Mönch, bereikt 3.454 meter. De site trok tussen 2017 en 2019 jaarlijks meer dan een miljoen bezoekers.

Schuine zwart-witluchtfoto, laag licht aan het einde van de dag: een steile beboste helling neemt de rechterhelft van het beeld in, een schuin spoor beklimt deze diagonaal vanaf de oever van het meer tot linksboven. Lager af daalt een hellende weide bezaaid met fruitbomen af naar enkele geïsoleerde chalets, en vervolgens naar een groep gebouwen aan het water waar een boot aan een steiger is afgemeerd; op de voorgrond strekt het meer zich rustig uit.

Meerdorp · Nidwalden

Kehrsiten

Het dorp, op 483 m hoogte en met een eigen postcode (6365), telde in de jaren vijftig verschillende hotels aan het meer — het Baumgarten, het Seeblick, het Wilhelm Tell — vastgelegd op luchtfoto's van de ETH-Bibliothek.

Onderaanzicht van de kerk van Sint-Petrus-en-Paulus in Sarnen, in de wijk Kirchhofen: de twee uivormige torens steken af tegen een grote, met wolken beladen hemel, met een alpentop zichtbaar op de achtergrond en enkele dorpsdaken aan de voet van het gebouw.

Historische wijk · Obwalden

Kirchhofen

Een molen die al in 1534 wordt vermeld, dient er nog als restaurant; graaf Ulrich von Lenzburg droeg zijn rechten op de kerk van Sarnen en op de "Unterer Hof" over aan het klooster van Beromünster, en die naam gaf later die van de wijk.

Portretformaat uitzicht vanaf een pad op de Kleine Scheidegg: een pad daalt af tussen groene hellingen naar berggebouwen en de spoorlijn, tegenover de imposante Eiger-noordwand die de horizon domineert.

Spoorpas · Berner Oberland

Kleine Scheidegg

De pas scheidt alleen de twee armen van de Lütschine, vandaar de naam kleine waterscheiding. Vanaf hier verschijnen in één keer de Eiger op 3.967 meter, de Mönch op 4.110 en de Jungfrau op 4.158. Het eerste hotel werd er in 1840 gebouwd.

Winterse luchtfoto van La Chaux-de-Fonds: onder een diepblauwe hemel strekt de stad haar lange, parallelle straten uit op de bodem van een volledig besneeuwde vallei, de witte daken vormen een regelmatig patroon tussen de weiden en dennenbossen van de Jura, de horizon in de verte afgesloten door een mistzee.

Horlogestad · Neuchâtel

La Chaux-de-Fonds

Op bijna 1000 meter, in een dal zonder oppervlaktewater, kruisen de straten elkaar haaks. De inschrijving van 2009 eert geen monument maar een plan: dat van een stad waar werkplaats en woning hetzelfde pand deelden.

La Neuveville van bovenaf gezien, vanuit de wijngaard, bij zonsondergang: de bruine daken van de oude stad en de twee kerktorens dringen samen aan de oever van het Meer van Biel, waarvan het bleke water wordt doorsneden door de Heidenweg-dijk; in de verte, onder een roze-grijze hemel, sluit de besneeuwde Alpenketen de horizon af. Op de voorgrond links staat een grote den.

Middeleeuws stadje · Bielermeer

La Neuveville

Geplaveide straten, fonteinen en gekleurde luiken tussen water en wijnstokken. De Schlossberg houdt de rots boven de daken; buiten de muren bewaart de Blanche-Église fresco's uit de 14e en 15e eeuw.

Geasfalteerde straat van het stadje Laufen in verticaal perspectief, omzoomd met gevels in pasteltinten — roze, amandelgroen, oker — met luiken en uithangborden; enkele voorbijgangers en de tafels van een café verlevendigen het trottoir onder een blauwe hemel met verspreide wolken.

Stad aan de Birs · Basel-Landschaft

Laufen

Na in 1974 toetreding tot het kanton Jura te hebben geweigerd, koos Laufen in 1994 voor Basel-Landschaft; de hoofdstraat, gesloten door twee poorten, wordt gezoomd door de kerk van Sint-Catharina, gebouwd vanaf 1698.

Overzicht op Lausanne vanaf de crêt de Montriond: de rode daken van de stad glooien de helling af naar het meer van Genève, waarvan de oever in de verte glinstert voor de Alpenketen, onder een heldere hemel.

Stad op een helling · Meer van Genève

Lausanne

Gebouwd op drie heuvels boven het meer van Genève stijgt Lausanne zonder ophouden. Haar kathedraal, uit 1170-1230, is de belangrijkste gotische van Zwitserland; sinds 1915 zetelt hier het Internationaal Olympisch Comité.

Geplaveide straat van het stadje Le Landeron onder een diepblauwe hemel: links een rood-witte heraldische fontein tegen een witte gevel, dan een rij huizen in pasteltinten — geel, oker, amandelgroen — tot aan het stadhuis met overhangend gevelfront en gotische spitsboogdeuren, waartegen verscheidene fietsen leunen.

Ommuurd stadje · Neuchâtel

Le Landeron

Le Landeron bleef katholiek terwijl het hele graafschap Neuchâtel tussen 1530 en 1562 hervormd werd, en dankt zijn geloofsenclave en ommuurde stadje aan de steun van zijn Solothurnse bondgenoten, sinds 1449 door een verdrag verbonden.

Panorama van het gehucht Le Pont vanaf de oever, aan het noordelijke uiteinde van het Meer van Joux: een rij witte en bruine huizen omzoomt de kiezelstrand, op de voorgrond twee boten afgemeerd aan boeien, een beboste heuvel en daarachter een kale top sluiten de horizon af onder een blauwe hemel met verspreide wolken.

Gehucht aan Lac de Joux · Vaud

Le Pont

Op een landgoed dat vroeger Champ du Port heette, gaf een in de 17e eeuw door Le Lieu en Le Chenit gebouwde brug het gehucht zijn naam. De spoorweg bracht Franse families; het Grand Hôtel verrees in 1900-1901.

De dorpsfontein van Lessoc, bekroond met een breed klokvormig dak van houten shingels, gedragen door vier stenen pijlers, staat op het geplaveide plein voor huizen met groene luiken en bloembakken; op de achtergrond tekenen de Fribourgse Vooralpen zich af onder een avondhemel met roze wolkenstrepen.

Dorp in de Gruyère · Fribourg

Lessoc

Vermeld sinds 1115, maakte Lessoc zich pas in 1643 los van de parochie Grandvillard. De kerk en de achthoekige fontein van 1796 zijn gebouwd uit de ter plaatse gewonnen grijswitte, groen geaderde kalksteen, het 'marmer' van Lessoc.

De Hauptgasse van Lichtensteig aan het einde van de dag, in schuin gouden licht: beschilderde gevels met kleurige luiken en arcades op stenen pijlers op de voorgrond; in het midden bekroont een gouden uivormige toren met rood kegeldak het voormalige districtsgebouw (Bezirksgebäude); de geplaveide straat daalt af naar meer oude huizen.

Middeleeuws stadje · Sankt Gallen

Lichtensteig

In 1228 vermeld, kreeg de stad vanaf 1400 vrijheidsbrieven. Het graafschap ging in 1468 over naar de abdij van Sankt Gallen, die er tot 1798 haar drost vestigde. Wakkerprijs 2023, sinds 2016 lid van de mooiste dorpen van Zwitserland.

Een rode trein van de Reto-Romaanse Spoorwegen, van bovenaf gezien, neemt de lus van het spiraalviaduct van Brusio: de gestapelde stenen bogen dragen het spoor op twee niveaus tussen groene weiden en bosjes met goudkleurig herfstgebladerte.

Graubünden · UNESCO-werelderfgoed

Berninaspoorlijn

Van St. Moritz naar Tirano kruisen 60,688 kilometer smalspoor de Berninapas op 2253 meter. Geen tandrad: alleen adhesie, met hellingen tot 7 %.

Historische ingekleurde luchtfoto van Leuk: het stadje ligt op een beboste landtong, de huizen met bruine daken en de spitse kerktoren gegroepeerd rond een vierkant versterkt huis met torentjes, tussen terrasvormige wijngaarden en een naaldbos helling; een kronkelende weg doorkruist het dorp op de voorgrond.

Middeleeuws stadje · Boven-Wallis

Leuk

In 515 vermeld, bewaart Leuk zijn bisschopskasteel, zijn gotische kerk en zijn knekelhuis. De gemeente van 55,36 km² bezit beide oevers van de Rhône en omvat het dennenbos van Finges en de puinkegel van de Illgraben.

Licht verhoogd uitzicht op het versterkte landgoed Löwenburg: een lang witgekalkt gebouw met een bruin pannendak, doorboord met rijen ramen met luiken, strekt zich uit naar een kapel met steunberen en een hoektorentje; een gazon doorkruist door een grindpad leidt de blik naar het geheel, onder een heldere blauwe hemel, met enkele bomen rechts in het beeld.

Gehucht en ruïne · Jura

Löwenburg

Het gehucht Löwenburg, het enige Duitstalige deel van de gemeente Pleigne, verenigt een 10e-eeuwse kasteelruïne met een 16e-eeuwse versterkte hoeve; de Christoph Merian Stiftung uit Bazel restaureert het sinds 1956.

De Kapelbrug en zijn achthoekige watertoren overspannen de Reuss bij het vallen van de avond; de lichten van de oude binnenstad van Luzern, met besneeuwde daken, weerspiegelen in het kalme water onder een blauwe winterhemel.

Oude stad en overdekte brug · Luzern

Luzern, oude stad en Kapellbrücke

Het trad in 1332 als eerste stad toe tot de Confederatie; langs de Reuss rijgt Luzern een houten brug uit 1333, een achthoekige watertoren die ouder is dan de brug, en 870 meter stadsmuur met negen torens aaneen.

Smeedijzeren poort geopend naar de oever van het Meer van Lugano, tegenlichtopname, de laagstaande zon schittert tussen de twee stenen pilaren; in de verte domineert de blauwachtige silhouet van de Monte San Salvatore de stad en het kalme water van het meer dat het licht weerkaatst.

Stad aan het meer · Ticino

Lugano

Als derde financieel centrum van het land ontving Lugano in 1956 het eerste Eurovisiesongfestival en telt sinds de fusies van 2004, 2008 en 2013 een agglomeratie van ongeveer 150 000 inwoners aan het meer van Lugano.

Historische ingekleurde luchtfoto van het Engadin-dal bij Madulain: het dorp ligt langs de Inn, die tussen de weiden kronkelt, overheerst door beboste hellingen en een keten van rotsachtige toppen onder een zomerse hemel.

Dorp · Opper-Engadin, Graubünden

Madulain

Al in 1137-1139 vermeld als Madulene, wordt het dorp overheerst door de ruïne van kasteel Guardaval, gebouwd in 1251 voor de bisschop van Chur. Madulain trad in 2018 toe tot de vereniging Les Plus Beaux Villages de Suisse.

Het torenhuis van Malans, een voormalige versterkte woning met kantelen, verrijst te midden van terrasvormige wijngaarden; op de achtergrond overheerst de beboste helling van de Fläscherberg de vallei onder een zomerhemel.

Wijndorp · Graubünden

Malans

Het dorpscentrum en kasteel Bothmar, waarvan de middenvleugel uit de 16de eeuw dateert, zijn cultuurgoederen van nationaal belang. De gotische kerk van 1469 kreeg in 1773 rococostucwerk; het stadhuis bewaart een raadszaal uit 1685.

Het Jungfraumassief gezien vanaf een naburige top: op de voorgrond steekt een groene grasrichel af tegen de rots- en gletsjerwand, doorsneden met sneeuwvelden en hangende gletsjers die van de kammen afdalen; rechts tekent zich een donkerder rotspunt af tegen een blauwe hemel bezaaid met grote witte wolken.

Top · Berner Alpen

Jungfrau

De berg torent boven Lauterbrunnen, Grindelwald en de Thunersee uit. Sinds 1912 klimt een tandradbaan naar de Jungfraujoch, boven 3.400 meter. Het gebied Jungfrau-Aletsch staat sinds 2001 op de werelderfgoedlijst.

De okerkleurige gevel van de dorpskerk van Meride, geflankeerd door de klokkentoren met uivormige spits en een beeld in een nis boven het portaal; op het natte, geplaveide plein dat een avondlijke hemel weerspiegelt, staan een stenen fontein en bloempotten voor de ingang, rechts een boom.

Dorp · Ticino

Meride

Al in 852 vermeld, leefde Meride lang van het vertrek van zijn stukadoors en schilders naar Noord-Europa. Het grondgebied reikt tot de top van de Monte San Giorgio, sinds 2003 werelderfgoed om zijn fossielen.

Close-up van de top van de Mönch: sneeuw en gebarsten ijs bedekken de rotswand, een wolkenpluim strijkt over de kam onder een blauwe hemel.

Top in de Berner Alpen · 4.110 m

Mönch

Middelste schakel van de rij Eiger–Mönch–Jungfrau, 4.110 meter hoog. De zuidwand leunt tegen de Jungfraufirn, een tong van de Aletschgletsjer; de naam zou van een paardenweide komen, niet van een monnik.

Luchtfoto van Morcote: de huizen op een rij langs de oever van het Meer van Lugano, de kerk Santa Maria del Sasso met haar klokkentoren op de beboste helling boven het dorp.

Ticino · Meer van Lugano

Morcote

Morcote ligt uitgestrekt aan de oever van het Meer van Lugano, tegenover Italië. Boven de daken staat de kerk Santa Maria del Sasso; ertussen een trap van 404 treden en een kerkhof uit 1750.

Vogelvluchtperspectief op de oude stad Moudon vanaf de hoogten van het kasteel: de spitse toren van de Saint-Étienne-kerk torent boven de bruine pannendaken van het middeleeuwse stadje, genesteld tegen een beboste heuvel; op de voorgrond links een stuk kasteelmuur en een smeedijzeren balustrade; lager stroomt de Broye langs de benedenstad met haar recentere gebouwen, overspannen door een verkeersbrug.

Vestingstadje aan de Broye · Vaud

Moudon

Amadeus I van Genève bouwde er rond 1127 een castrum; de Savoyen vestigden er rond 1260 het Vaudse baljuwschap. Onder Bern vanaf 1536 behoudt de stad haar middeleeuwse oude kern, nu ISOS-erfgoedplaats, boven de rivier.

De Valle di Muggio van bovenaf gezien, vanaf de helling van de Monte Generoso: twee dorpen met dicht opeengepakte daken liggen trapsgewijs boven elkaar op de valleiflank, met kerktorens op de voorgrond, omringd door groene weiden en terrassen; nevelslierten stijgen op uit de roodbruine laat-herfstbossen die de rest van de hellingen bedekken, en het strijklicht laat de lichte gevels afsteken tegen het donkere hellingsoppervlak.

Dorp · Valle di Muggio, Ticino

Muggio

Vermeld in 852, gaf het zijn naam aan de Valle di Muggio. In de vijftiende eeuw sneden zijn ambachtslieden de lange riemen voor de vloot van het hertogdom Milaan; de kerk San Lorenzo werd in 1760 herbouwd.

Luchtfoto van het dorp Mürren, met zijn chalets verspreid over een breed grasterras op een balkon boven de diepe, beboste Lauterbrunnenvallei, tegenover een keten van besneeuwde toppen onder een hemel met gouden gestreepte wolken.

Autovrij dorp · Berner Alpen

Mürren

Mürren, overheerst door de Schilthorn (2970 m), was een vroege bakermat van de alpineskisport: de Downhill Only Club smeedde er de discipline en Arnold Lunn vond er in 1922 de slalom uit. Alleen bereikbaar per kabelbaan en trein.

Het dorp Neunkirch genesteld tussen graanvelden en boomgaarden, met zijn gouden uivormige kerktoren die boven de daken uitsteekt, tegen beboste heuvels onder een zomerhemel bezaaid met grote wolken.

Gepland stadje · Schaffhausen

Neunkirch

Verwoest en in één keer herbouwd, behield het zijn rechthoek van vier parallelle straten. Lang van de bisschoppen van Konstanz, werd het in 1525 voor 8.500 guldens aan Schaffhausen verkocht.

Het dorp Niedergesteln genesteld aan de voet van een immense rotswand doorsneden met geulen, met zijn spitse kerktoren die boven de grijze daken uitsteekt te midden van de weiden en boomgaarden van de Rhônevallei, in een verzachte historische tint.

Walliser dorp · West-Raron

Niedergesteln

De naam komt van het Latijnse castellum: een stenen castrum bewaakte hier de oude weg op de rechteroever. In 1384 verwoestten de Walliser tienden de burcht; in 1790 kochten de onderdanen de rechten terug.

Een hellend steegje gezien in een rechte doorkijk tussen twee rijen donkerbruine houten huizen met open luiken, leidend naar een klein houten kerkje bekroond met een spits torentje, onder een wolkenloze blauwe hemel.

Walserdorp · Graubünden

Obermutten

Sinds 2017 onderdeel van Thusis, ligt Obermutten op 1864 meter aan de helling van de Muttnerhorn. Een brand verwoestte er in 1946 zeventien huizen; het dorp kreeg in 2011 onverwachte bekendheid op sociale media.

Onder een diepblauwe winterhemel glijdt een donkere kabelbaancabine door de linkerhelft van het beeld, hangend aan haar kabels; in het midden is het betonnen bergstation ingebed in de besneeuwde rotsrichel van de Klein Matterhorn, en rechts torent een stalen mast op in de door de wind opgejaagde sneeuw.

Top · Wallis

Klein Matterhorn

De metingen geven 3882 of 3883 meter, op ruim een kilometer van de Italiaanse grens. Op de noordflank staat op 3820 meter een bergstation, vanwaar een tunnel van 160 meter door de berg loopt.

Vanaf het terras van het kasteel neemt de grote ronde toren met kegelvormig dak de rechterkant van het beeld in, tegen het lange witgepleisterde gebouw; lager liggen de bruine en rode daken van de oude stad Porrentruy, de lichte kerktoren, en daarachter de beboste heuvels van de Jura onder een bleekblauwe zomerhemel.

Stad · Ajoie, kanton Jura

Porrentruy

Door de Reformatie uit Bazel verdreven, vestigden de prins-bisschoppen zich na 1528 in Porrentruy; hun zogenaamd voorlopige residentie hield tot 1828 stand. Kasteel, jezuïetencollege, hôtel-Dieu en fonteinen dragen er nog de maat van.

De Fondation Beyeler in Riehen: een lang paviljoen met roodachtige stenen pijlers, bekroond door een zwevend glazen dak, strekt zich uit achter een tuin met bomen in herfstkleuren.

Grensgemeente · Bazel-Stad

Riehen

22.534 inwoners op 10,86 km², een kwart bos en een kwart akkerland, en een Duitse grens die zich in het noorden om de gemeente legt: Riehen is even goed een groot dorp als een voorstad van Bazel.

Vanaf een hooggelegen alpenweide strekt het uitzicht zich uit over het Vierwoudstrekenmeer, omgeven door beboste bergkammen en blauwachtige toppen aan de horizon; op de voorgrond omlijsten glooiende weiden en de tak van een naaldboom het tafereel.

Berg · Schwyz en Luzern

Rigi

Rigi Kulm rijst 1797 meter op boven het Vierwoudstrekenmeer, het Zugermeer en het Lauerzermeer. De naam komt van de banden rots en gras die de top omgeven; de tandradbaan rijdt er sinds 1871, de eerste van Europa.

De voormalige abdijkerk van Romainmôtier gezien vanuit het zuidwesten op een zomermiddag: de hoge gevel van gele steen, geritmeerd door een fries van blinde bogen, wordt gesteund door een lange schuine steunbeer; erachter liggen het lage schip, de galerij van gotische bogen en de vierkante klokkentoren met tweelingvensters, bekroond met een leien spits, tegen een blauwe hemel vol grote witte wolken en een beboste heuvel.

Cluniacenzerdorp · Vaud

Romainmôtier

De voormalige abdijkerk van Petrus en Paulus overheerst enkele hellende straatjes onderin het Nozondal. Omstreeks 929 aan Cluny gegeven, is de romaanse kerk nu een gereformeerde tempel en cultuurgoed van nationaal belang.

Het Grand Chalet van Rossinière, een uitgestrekt bruin houten gebouw met grijs dak in brede vlakken, waarvan de gevels doorbroken zijn door rijen vensters met gele luiken, omringd door dennen voor de bergen.

Dorp in de Pays-d'Enhaut · Vaud

Rossinière

Het Grand Chalet, 113 vensters gebouwd voor David Henchoz tussen 1752 en 1756, huisvestte de schilder Balthus tot zijn dood in 2001. Eind 2024 telt Rossinière 499 inwoners; de bevolking groeide sinds 2010 met 4,1 %, tegenover 18,6 % in Vaud.

De romaanse kerk van Rougemont: de achthoekige klokkentoren met zaagtandlijst en spitse torenspits torent boven het schip met bruine pannendak, aangrenzend aan een naburig landbouwgebouw, onder een lichtblauwe hemel.

Dorp in het Pays-d'Enhaut · Vaud

Rougemont

Rond 1073-1085 rond een cluniacenzerpriorij gesticht, bewaart Rougemont een romaanse kerk uit de elfde eeuw en chalets met ingesneden gevels; sinds 2017 lid van de Mooiste Dorpen van Zwitserland.

De stenen resten van de priorij van Rüeggisberg, romaanse arcaden en muurgedeelten die op een groen gazon staan, met beboste heuvels aan de horizon onder een blauwe hemel.

Dorp en cluniacenzerpriorij · Bern

Rüeggisberg

Rond het midden van de elfde eeuw gesticht door twee monniken van abt Hugo van Cluny, bleef de al in 1075 vermelde priorij van Rüeggisberg onvoltooid tot haar opheffing in 1484.

Het middeleeuwse dorp Saillon, verankerd op zijn helling, gedomineerd door zijn ronde toren, met de besneeuwde toppen van de Walliser Alpen die zich achter wolken aftekenen, boven boomgaarden en wijngaarden.

Middeleeuws stadje · Wallis

Saillon

De donjon staat buiten de muren: de kasteelheuvel was te smal om hem te dragen. Beneden leverde de groeve vanaf 1873 een gebandeerd marmer dat Charles Garnier het jaar daarop in de Opera van Parijs liet leggen.

Zomers uitzicht van bovenaf op Saint-Maurice, genomen vanaf een hoog punt in het zuiden: de stad neemt de smalle vlakte in tussen de smaragdgroene Rhône, links omzoomd door grazige taluds, en een steile kalkstenen rotswand rechts, doorboord door een wegtunnel; in het midden steken de torens van de abdij en de stad af tussen de daken; in de verte, onder een heldere blauwe hemel, domineert een scherpe rotspiek — de Dents du Midi — de vallei.

Slot op de Rhône · Wallis

Saint-Maurice

Als etappe van de Via Francigena al in 990 vermeld, en afgesloten door het gouverneurskasteel met zijn 12e-eeuwse brug, brandde de stad in 1693 af voordat ze in 1798, als eerste in Wallis, een vrijheidsboom plantte.

Het dorp Saint-Saphorin genesteld tussen de terrasvormige wijngaarden van Lavaux en het Meer van Genève, rond de kerktoren van zijn kerk, met de Alpenketen die zich op de achtergrond verheft voorbij het meer.

Wijndorp · Vaud

Saint-Saphorin

Het oorspronkelijke dorp aan het water werd in 563 verwoest door de bergstorting van Tauredunum. Hoger herbouwd, schaarde het zich rond een kerk uit 1517-1521, waarvan de ondergrond Romeinse resten bewaart.

De middeleeuwse, meerbogige brug van Saint-Ursanne overspant de groene wateren van de Doubs, voor de huizen met pannendaken en de toren van de oude stad, tegen een beboste helling van de Jura.

Middeleeuws stadje · Jura

Saint-Ursanne

Ontstaan rond een benedictijnenabdij, bewaart het zijn romaanse collegiale kerk, de kloostergang en burgerhuizen uit de 14de tot de 16de eeuw. Op 440 meter, tussen beboste rotsen en rivier, kwam het pas in 1877 uit zijn isolement.

De kerk Sankt Chrischona gezien door het gebladerte: zijn slanke torenspits met kruis en zijn schip met pannendak rijzen op uit een omlijsting van groen gebladerte, onder een blauwe hemel met wolken.

Religieuze plek · Bazel-Stad

Sankt Chrischona

Op de Dinkelberg, op 522 meter, torent de hoogste kerk van het kanton Bazel-Stad boven een ommuurd kerkhof en zendingsgebouwen uit 1840 uit; het platform, via 71 treden, biedt uitzicht op de Vogezen, het Zwarte Woud, de Jura en de Alpen.

De besneeuwde Schilthorn met het panoramastation Piz Gloria en de kabelbaan, boven een besneeuwde bergkam tegenover de bergketen van Eiger, Mönch en Jungfrau onder een blauwe hemel.

Top · Berner Alpen

Schilthorn

Geen weg leidt naar Mürren of de top: de toegang loopt via een keten van kabelbanen, via Gimmelwald en Birg. Het draaiende panoramarestaurant Piz Gloria, dat in vijfenvijftig minuten een volle draai maakt, diende als decor voor In Her Majesty's Secret Service.

Het dorp Schlatt AI met zijn kerk met uivormige toren, omringd door traditionele Appenzeller huizen, op een groen weiland.

Dorp op een bergkam · Appenzell

Schlatt AI

De naam wordt omstreeks 1200 geschreven, Slatte, voor een weide op een helling. De weg naar Appenzell kwam er pas in 1898, de kerk werd op 12 juni 1912 gewijd. De plek staat in de ISOS-inventaris onder nummer 0391.

Het historische plein van Schwyz met zijn patriciërshuizen en standbeeld, overheerst door de rotsachtige Mythen-toppen die in de verte verlicht zijn.

Hoofdplaats onder de Mythen · Schwyz

Schwyz

Het hoofdplein, een van de mooiste barokpleinen van Zwitserland, ligt aan de voet van de Grote Mythen (1899 m) en de Kleine Mythen (1811 m). Schwyz herbergt sinds 1291 de oudste archieven van de Eedgenootschap.

De kerk van Sedrun met zijn klokkentoren, omringd door dorpshuizen en herfstlariksen, tegenover de besneeuwde toppen van het Val Tujetsch.

Dorp · Surselva, Graubünden

Sedrun

Er heeft nooit een dorp Tujetsch bestaan: hoofdplaats werd Sedrun, waarvan de parochiekerk in 1205 werd gewijd. Onder de gemeente loopt de Gotthard-basistunnel.

De alpenchalet van Taveyanne, volledig bekleed met vergrijsde houten dakspanen, met zijn galerij op palen en zijn witgepleisterde onderbouw, aan de rand van een groene weide omzoomd door een houten hek.

Alpweiler · Vaudse Alpen

Taveyanne

Het gehucht, gedocumenteerd sinds 1270, brandt in 1719 samen met Gryon af; 57 chalets worden herbouwd, waarvan een dertigtal resteert. Zonder elektriciteitsaansluiting staat het op de ISOS-lijst en is het beschermd door een natuurreservaat-erfdienstbaarheid die de gemeente in 1970 ondertekende.

De besneeuwde top van de Titlis rijst als een witte punt op tegen een blauwe hemel, rechts verlengd door een rotsuitloper bekroond met een antennetoren; lager domineren sneeuwvelden en rotswanden een breed sneeuwbekken, doorkruist door een skilift.

Top · Obwalden–Bern

Titlis

De Titlis reikt tot 3.238 meter aan het eind van een oost-westelijke kalkstenen kam. Een gletsjer van 1,7 vierkante kilometer bedekt het topgebied; het bergstation van de kabelbaan ligt op 3.020 meter.

Aan de oever van het meer van Zürich staan een donkere vakwerkschuur en een wit herenhuis naast de romaanse torenportaal van de kerk van Ufenau, omringd door bomen in herfstkleuren en riet op de voorgrond.

Kloostereiland · Zürichsee

Ufenau

Otto I schenkt het eiland in 965 aan de abdij van Einsiedeln. De kerk van Sint-Petrus-en-Paulus wordt in 1141 ingewijd. Ridder Ulrich von Hutten sterft er in 1523. In 2012 verhinderde de beschermde status een restaurant van Peter Zumthor.

Langs de turquoise wateren van de Aare staan de huizen van Unterseen op een rij achter een rij bomen, overheerst door de kerktoren, met de besneeuwde toppen van het Berner Oberland aan de horizon.

Stadje op het Bödeli · Bern

Unterseen

Gebouwd op de noordoever van de Aare tegenover Interlaken, brandde Unterseen in 1364 en opnieuw in 1470; Bern liet het herbouwen rond een stadhuis in het midden. De blokbouwgevels stammen uit de 17de tot de 19de eeuw.

Het dorp Urnäsch ligt in een glooiend landschap van groene weiden, met een Appenzeller boerderij met breed rood dak op de voorgrond en beboste heuvels aan de horizon.

Appenzeller dorp · Ausserrhoden

Urnäsch

Urnäsch, voor het eerst vermeld in 831, werd in 1417 een zelfstandige parochie en na de kantonssplitsing van 1597 de eerste van de zes Rhoden van Appenzell Ausserrhoden. Weverij, later borduurwerk, gaven hier generaties bestaan.

De klokkentoren van de voormalige elektriciteitscentrale van het Gaswerk Schlieren, gebouwd in lichte steen met een kegelvormig dak van oranje en grijze ruitvormige tegels en twee zichtbare wijzerplaten, overheerst de gele bakstenen hal van de nabijgelegen Kraftcentrale; de hemel is blauw, met grote witte wolken, en enkele auto's staan geparkeerd voor het gebouw.

Voormalige gasfabriek · Zürich

Gasfabriek Schlieren

Geopend in 1898 en uitgebreid tot 1909, produceerde de gasfabriek van Schlieren tot 250 000 m³ gas per dag voordat ze in 1974 sloot. De gashouder herbergt nu een museum en een werkende stoommachine.

Het industriegebouw van Lorzenweid, met een witte gevel met boogvensters en een schilddak bekroond met een klein torentje, weerspiegelt zich samen met het naburige turbinehuis in het kalme water van het kanaal, onder een blauwe hemel met witte wolken.

Oude spinnerij aan de Lorze, ISOS-site

Industrieterrein Lorzenweid

Het complex ligt aan de Lorze, waarvan de waterkracht ooit de turbines van de spinnerij aandreef; de stuw van de centrale van Hagendorn bestaat nog op de rivier, samen met een verkeersbrug en een houten brug.

Een straat in het oude stadje Valangin, omzoomd door crèmekleurige, witte en beige gevels met rode luiken; op de achtergrond rijzen de spitse poorttoren met klok en de slanke kerktoren van de collegiale kerk op, terwijl een auto en een fietser over de geplaveide weg rijden.

Dorp · Neuchâtel

Valangin

Het kasteel bezet de rots die de doorgang beheerst; het stadje werd er omstreeks 1330 aan de voet van gesticht, de collegiale kerk in 1505 gewijd. In 1853 gaven de hier beschreven lagen hun naam aan het Valanginien.

Het meer van Werdenberg in de schemering, het kalme water weerspiegelt een roze en oranje hemel; in de verte op de oever is het kasteel te zien tussen de bomen en de daken van het stadje, met riet en rotsen op de voorgrond.

Vestingstadje · Sankt Gallen

Werdenberg

Het marktrecht is hier sinds 1289 gedocumenteerd. Het graafschap Werdenberg verandert meermaals van eigenaar voordat het in 1517 aan Glarus wordt verkocht; in 1803 sluit het zich aan bij Sankt Gallen. Het kasteel is sinds 1985 gastheer van een festival.

Rijen terrasvormige wijngaarden bedekken de helling op de voorgrond en leiden naar het dorp Yvorne, genesteld aan de voet van een ronde beboste heuvel, gezien vanaf het uitzichtpunt Ciclet onder een blauwe hemel met enkele wolken.

Wijndorp · Vaud

Yvorne

Een aardverschuiving verwoestte het dorp in 1584; verder oostelijk herbouwd vanaf 1607, plantte het zijn wijnstokken op het puin. De groeve van Truchefardel, actief van de 17de eeuw tot 1921, leverde in 1674 het marmer voor het stadhuis van Lausanne.

Bij schemering rijst de besneeuwde piramide van de Matterhorn op, nog verlicht in roze-wit, tussen donkere, beboste hellingen; lager liggen de lichtjes van het dorp Zermatt te fonkelen in de valleikom, met een spitse kerktoren die opvalt tussen de daken en sparren.

Bergdorp · Wallis

Zermatt

Een dorp op 1.620 meter achter in een dal dat door ijs wordt afgesloten. Auto's zijn er geweerd sinds de stemmingen van 1972 en 1986, en 85,2 % van het gemeentegebied blijft onproductief.

Een rivier met turquoise water kronkelt tussen een linkeroever omzoomd met bomen in herfstbladeren, met een industriële schoorsteen en een klein bruggetje, en een rechteroever waar een groot licht gebouw met een bruin dak staat; besneeuwde toppen tekenen zich in de verte af onder een strakblauwe hemel.

Door kanaal gesplitst dorp · Glarus/SG

Ziegelbrücke

Het Linthkanaal splitst Ziegelbrücke in tweeën: station en knooppunt aan de kant van Sankt Gallen, de fabriek Fritz & Caspar Jenny (1833), in de ISOS-lijst, aan de kant van Glarus.

Een geplaveide straat in de oude binnenstad van Zofingen is omzoomd met kleurrijke puntgevels en winkels; Zwitserse vlaggen hangen uit de ramen, en in de verte rijst de klokkentoren van de kerk op, onder een blauwe hemel met witte wolken.

Middeleeuws stadje · Aargau

Zofingen

Aan het eind van de twaalfde eeuw gesticht door de Froburgers, miste de stad op een haar na het grote spoorwegknooppunt, dat zich in Olten vormde. Tien van haar monumenten gelden als cultuurgoed van nationaal belang.

Langs de smaragdgroene Limmat lijnt de doorlopende gevel van de huizen aan de Zürichse kade zich rechts uit, met de kerktorens die op de achtergrond boven de stad uitrijzen; op de voorgrond links staat een groot bruin vakwerkgebouw naast een wit huis, achter een metalen leuning langs het water.

Kantonshoofdstad · Zürich

Zürich

433.989 inwoners in december 2023, een rivier die men 's zomers overzwemt, een top van 869 meter aan het eind van een treinlijn: Zürich past in een corridor van drie tot vier kilometer breed.